وضعیت دیجیتال و مسئله خروج از وضعیت مستقل در خاورمیانه: ممکن شدن مردم و صلح سرگشته

نویسندگان
doi
چکیده

به ­طور پیش فرض، وقتی صحبت از صلح می‌کنیم نظر به سوی صلح میان کشورها می‌رود، درحالی­که کاربرد صلح برای دوگانه حکومت-ملت غریب به ­نظر می‌رسد و از واژه آشتی استفاده می‌شود. بنابراین، در این مقاله می‌خواهیم مفهوم صلح را خارج از زمینه سنتی‌اش در بافتی متفاوت به ­کار بگیریم تا وضعیت رابطه حکومت-ملت، به لطف پیوند خوردن با مفهوم صلح، امکان بازاندیشیدن درباره وضعیت خاورمیانه را، از نظر ظرفیت آن برای تولید موقعیت‌های متفاوت زندگی، بدهد. ظرفیت تولید موقعیت‌های متفاوت زندگی دارای ماهیتی چند وجهی از تولید فضا-زمان‌های جدید به ­واسطه فعال ­شدن مردم و حکومت است. ما بررسی ایده صلح بین حکومت و ملت را در پرتو امکان تولید موقعیت‌های متفاوت زندگی در وضعیت دیجیتال خاورمیانه بررسی می‌کنیم. ازاین­رو، این مقاله از نوع تحلیلی-نظری است که با استناد به متون علمی در حوزه اجتماعی، فرهنگی، و سیاسی عصر دیجیتال خاورمیانه به خلق ادبیات نظری درباره ایده چالش صلح بین حکومت-ملت می‌پردازد. به ­این­ ترتیب، ورود خاورمیانه به عصر دیجیتال چرخشی هستی ­شناختی را در ماهیت فضا-زمان اجتماعی به ­وجود آورده است که تولید موقعیت‌های متفاوت زندگی در پرتو زایش ارزش‌های جدید، چرخش ظهور و افول ارزش‌ها، ایجاد موقعیت ناپایدار، و تولید حرکت از ویژگی‌های ماهیت وضعیت دیجیتال است. آمیخته شدن مردم با وضعیت دیجیتال به شکل­ گیری ظرفیت‌هایی برای تولید موقعیت‌های جدید اجتماعی، فرهنگی و سیاسی منجر شده است که چرخشی را از «مردم در خدمت حکومت مستقل»، به‌مثابه وضعیت تاریخی حکومت مستقل از مردم و حاکمیت مطلق بر آنان، به سوی «مردم در خدمت مردم»، به‌مثابه وضعیت نوظهور تولید ارزش‌های مشترک در برابر حکومت مستقل رقم زده است. وضعیت مردم در خدمت مردم، سامانه جدیدی از قدرت را در جغرافیای ارتباطی دیجیتال به­وجود آورده که حکومت مستقل را در مقابل تولید ارزش‌های اشتراکی تحول­خواه مردم بر سر دو راهی انطباق یا تقابل با آنها قرار داده است. درنتیجه، وضعیت دیجیتال موقعیت ناممکن تولید مردم با ارزش‌های مشترک تحول­خواه را ممکن کرد و یکی از مهم­ترین کارکردهای آن در گسترش بهارعربی در خاورمیانه بود. به همین سبب، در خاورمیانه باتوجه به ریشه لاتین صلح در معنای هماهنگی، بین حکومت مستقل و مردم با ارزش‌های اشتراکی تحول­خواه ناهماهنگی به ­وجود آمده است که صلح حکومت و مردم را، باتوجه به عملکرد وضعیت دیجیتال در به­وجود آوردن موقعیت‌های جدید هویتی با سرگشتی، ابهام و تعویق همراه کرده است.