راهبردهای مواجهه فرهنگی با فتنه از منظر نهج‏ البلاغه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت راهبردی فرهنگی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی نویسنده مسئول

2 دانشیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

doi
چکیده

از روش‏های مورد استفاده جبهه استکبار جهت نفوذ، تضعیف و براندازی حکو‏مت‏ها خصو‏صاً در جوامع اسلامی، برپایی فتنه در میان امت اسلام است که به‌طور خاص با بهره‏گیری از عناصر غفلت‏زده یا مغرض داخلی درصدد رسیدن به اهداف خود می‏باشند. از این‌رو درک ماهیت، عوامل، آثار و روش‏های برخورد با فتنه برای برون رفت از آسیب‏های آن، بسیار مهم است. نهج‏البلاغه به‌عنوان انعکاسی از شیوه‏های رفتاری امام علی (علیه‌السلام) در مهار انواع فتنه در دوران حکومت آن حضرت به‌عنوان منبعی غنی می‏تواند محققان را در این عرصه یاری نماید. به ویژه آن‌که اگر بخواهیم بدون برخورد نظامی و بکارگیری روش‏های سخت و اعمال هزینه‏های زیاد، انواع فتنه را در جامعه سامان بخشیم، می‏بایست از راهبردهایی که آن حضرت برای مهار فتنه از این منظر به‌کار برده‏اند، بهره جوییم. بدین‌منظور در پژوهش حاضر از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تحلیل محتوای عرفی با رهیافت استقرائی بهره گرفته شده است که پس از استخراج مقوله‏ها از داده‏ها و تحلیل آن‌ها، اهم راهبردهای مواجهه فرهنگی با فتنه‏ از منظر نهج‏البلاغه که دربردارنده جذب حداکثری و دفع حداقلی باشند، استخراج گردند. بر اساس یافته‌های پژوهش راهبردهای فرهنگی مواجهه با فتنه عبارتند از: رفق و مدارا، آگاه‌سازی، اعطاء حقوق، افشاگری، احتیاط، ملامت، ارعاب و قطع رابطه که هر کدام از این راهبردها با توجه به اقتضائات موجود، توسط امام علی(علیه‌السلام) به کارگیری شده‏اند.