تروریسم از منظر فقه شیعه و مصادیق حقوقی آن در عرصه حقوق بین‌الملل

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2

doi
چکیده

در مبانی فقه شیعه مفاهیمی چون ارهاب، فتک، بغی و محاربه وجود دارند که هرچند ممکن است کاملاً مترادف مفهوم تروریسم نباشند، ولی چون از عوامل تهدیدکننده صلح و امنیت محسوب می‌شوند، در فقه شیعه با آن مخالفت می‌شود. همچنین رفتارهایی مانند محاربه، یعنی سلاح بر کشیدن به منظور ایجاد ترس و وحشت و سلب امنیت و آسایش مردم، جزئی از مصادیق تروریسم در فقه شیعه به شمار می‌رود. تروریسم یا اقدامات تروریستی ازجمله وقایعی است که به­ویژه در سال‌های اخیر جهان را متأثر ساخته و بسیاری از مناسبات در عرصه بین‌المللی را به شدت تحت تأثیر قرارداده است. ترور با دو رویکرد متفاوت مذهبی و سکولار صورت می‌پذیرد. تروریست‌های مذهبی و سکولار، هرچند در هدف و انگیزه متفاوتند، اما شکل و صورت اقدام آنها هیچ تفاوتی باهم ندارد. به تعبیر دیگر، ترور گاهی با اهداف مقدس و مذهبی و گاهی با اهداف سیاسی و سکولار یا ملی و قومی صورت می‌گیرد. یعنی هدف ترور، مانند روش و شیوه‌های آن، همچنان دستخوش تغییر و دگرگونی است. درواقع پدیده ترور و تروریسم، از سوی افراد، گروه‌ها و گاهاً از سوی دولت‌ها با انگیزه‌ها و اهداف متفاوت مورد استفاده قرار می‌گیرد. با مروری بر تعریف و وقایعی که با اتفاق نظر بین‌المللی تروریستی شناخته می‌شوند و نیز بررسی ماهیت حقوقی تروریسم و توجیه اقدامات تروریستی توسط برخی دولت‌ها در راستای رسیدن به منافع ملی خود به سادگی این واقعیت آشکار می‌گردد که تروریسم اساساً مفهومی است بی‌محتوا، که دولت‌ها را در راستای نیل به منافع ملی آنها یاری می‌دهد. بنابراین، نبود اجماع در ارائه تعریف کلی از مقوله تروریسم و عدم اراده‌ای قوی جهت مقابله با اقدامات تروریستی در عرصه بین‌المللی موجب شده مبارزه با تروریسم با مشکلات عدیده‌ای روبرو شود.