تحلیل پساپدیدارشناسانۀ فیلم «اکس ماشینا» با انیمیشن «فاینال فانتزی 7: نجات کودکان» از منظر دُن آیدی با تأکید بر مفهوم «تکنو بادی»

نویسندگان

1 استاد گروه پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/jpiut.2025.66059.4020
چکیده

هم‌زیستی هنر و فناوری در دوران معاصر، بستری را برای زایش مفاهیم جدیدی چون «تکنو بادی» فراهم ‌آورده است. جایی که ویژگی‌های زیستی انسان امروزی به چالش کشیده شده و لزوم بازاندیشی در ماهیت تعاملات انسان با فناوری را مبرهن می‌سازد؛ لذا این پژوهش می‌کوشد باتکیه‌بر نظرگاه پساپدیدارشناختی دُن آیدی به‌عنوان چارچوبی نظام‌مند نشان دهد که چگونه این مفهوم در فیلم اکس ماشینا و انیمیشن فاینال فانتزی 7: نجات کودکان بازنمایی می‌شود؟ و از این رهگذر چگونه شباهت‌ها و تفاوت‌های این بازنمایی را می‌توان تبیین نمود. یافته‌ها نشان می‌دهد در اکس ماشینا، جهانی انسانی و دنیایی فناورانه درهم می‌آمیزد و تکنو بادی در قالب هوش مصنوعی به نظاره درمی‌آید که با صورت متناظر انسانی در تعامل بی‌واسطه با گونۀ انسانی قرار دارد. چیزی که در فاینال فانتزی 7: نجات کودکان در مقام فرا انسانی معنا می‌شود که در پیوستار با ابزار در فضایی سایبرنتیک تجسم می‌یابد؛ جایی که واقعیت و مجاز درهم‌آمیخته و حدود میان انسان و تکنولوژی محو می‌گردد. هر دو اثر بر تأثیر و تعامل دوسویۀ انسان و فناوری تأکید دارند؛ فناوری با واسطه‌گری تجربۀ انسان تعریف جدیدی را از مفهوم انسانیت ارائه می‌دهد و بدین‌سان امکانی را برای خلق تجربه‌هایی تازه فراهم می‌آورد.