تحلیل انتقادی ایدۀ بیلدونگ به روایت هومبولت

نویسندگان

1 استاد گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانش آموخته دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

4 استاد گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/jpiut.2025.66271.4029
چکیده

هدف: نوشتۀ پیش‌رو به تحلیل و ارزیابی انتقادی مفهوم «بیلدونگ» در اندیشه ویلهلم فون هومبولت می‌پردازد و می‌کوشد بنیان‌های لازم برای درک درست این ایده را بر پایه آثار اصلی او فراهم آورد. در آغاز، دشواری‌های تفسیر و ترجمه مفهوم «بیلدونگ» بررسی می‌شود تا نشان داده شود که این مفهوم، به‌دلیل عمق فلسفی و فرهنگی خود، به‌سادگی قابل انتقال به زبان‌ها و زمینه‌های دیگر نیست و نیازمند رویکردی دقیق و متناسب با بستر فکری هومبولت است.بحث و نتیجه‌گیری: در این بخش، برای عبور از دشواری‌های مرتبط با مسأله ایده یا مفهوم «بیلدونگ»، روشی مبتنی بر تحلیل مفهومی با تعدیلاتی جزئی پیشنهاد شده است. سپس اندیشه هومبولت در صورت‌بندی و ارائه ایده «بیلدونگ» در بستر چهارچوب‌های کلان فکری و تاریخی زمانه او بررسی می‌شود؛ زیرا به باور ما، فهم دقیق دیدگاه‌های او بدون توجه به این زمینه‌ها ممکن نیست. در ادامه، بر پایه برخی آثار هومبولت، بنیان‌ها و ساختار مفهوم «بیلدونگ» توضیح داده می‌شود و نشان داده می‌شود که وحدت و انسجام اندیشه هومبولت تنها در پرتو آنچه می‌توان «متافیزیک بیلدونگ» نامید قابل درک است؛ نگرشی فلسفی که می‌کوشد ماهیت و جایگاه مقولات بنیادینی چون انسان، جهان، دانش و کنش انسانی را به‌صورت مابعدالطبیعی و منسجم تبیین کند.