فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرستان پلدختر در جنوب استان لرستان و در مرزهای شمالی خوزستان واقع شده است. پژوهش حاضر برآیند بررسی دو دهستان میان‌کوه شرقی و غربی این شهرستان است. این دو دهستان با مساحت حدود هزار کیلومترمربع بخش شرقی پلدختر را شامل می‌شوند. محدودۀ بررسی به‌جز دو دشت کوچک واشیان در کنارۀ شمال‌شرق شهر پلدختر و دادآباد در مرز شمالی شهرستان با خرم‌آباد، فاقد دشت‌های حاصلخیز است و بیشتر کوهستانی با دره‌ها و گردنه‌های صعب‌العبور است؛ با این‌وجود، این منطقه به‌دلیل واقع‌شدن در مسیر ارتباطی دشت خوزستان به زاگرس‌مرکزی و فلات‌مرکزی همواره در دوره‌های مختلف فرهنگی موردتوجه جوامع انسانی بوده است. با مطالعۀ یافته‌های بررسی، ما شاهد شناخت مواد فرهنگی از بیشتر دوره‌های باستان‌شناسی بودیم. در پایان بررسی و با تجزیه و تحلیل داده‌های باستانی تعداد 178 اثر فرهنگی از دوره‌های گوناگون پیش‌ازتاریخی، تاریخی و اسلامی شناسایی شد. از این تعداد 88 اثر مربوط به ادوار پیش از تاریخ، 75 اثر مربوط به ادوار تاریخی و 30 اثر متعلق به دوران اسلامی بودند. از مهم‌ترین یافته‌های این بررسی، شناسایی بیش از 50 استقرار از دوره‌های گوناگون عصر سنگ بود که در نوع خود جالب‌توجه بود و نشانۀ توجه جدی گروه‌های انسانی در این دوره‌ها به منطقه میان‌کوه است. هم‌چنین شناسایی نزدیک به 20 ساختار معماری دفاعی-اداری متعلق به دوره‌های تاریخی و اسلامی و احداث چندین کاروانسرا در طول این مسیر در دورۀ صفویه، نشانه‌ای از اهمیت ارتباطی آن در دوره‌های متأخر اسلامی است. از دیگر آثار ارزشمند محدودۀ بررسی غار تمام دست‌کند کوگان است که در بررسی شواهد موجود و ارتباط آن با قلعۀ بالادست آن به قرون میانۀ اسلامی تاریخ‌گذاری گردید. درنهایت، به‌نظر می‌رسد غنای فرهنگی منطقه، علاوه‌بر پتانسیل بالای زیست‌محیطی، بازتابی از جایگاه ارتباطی آن به‌عنوان کوتاه‌ترین راه ارتباطی خوزستان با درۀ خرم‌آباد و لرستان است.شهرستان پلدختر در جنوب استان لرستان و در مرزهای شمالی خوزستان واقع شده است. پژوهش حاضر برآیند بررسی دو دهستان میان‌کوه شرقی و غربی این شهرستان است. این دو دهستان با مساحت حدود هزار کیلومترمربع بخش شرقی پلدختر را شامل می‌شوند. محدودۀ بررسی به‌جز دو دشت کوچک واشیان در کنارۀ شمال‌شرق شهر پلدختر و دادآباد در مرز شمالی شهرستان با خرم‌آباد، فاقد دشت‌های حاصلخیز است و بیشتر کوهستانی با دره‌ها و گردنه‌های صعب‌العبور است؛ با این‌وجود، این منطقه به‌دلیل واقع‌شدن در مسیر ارتباطی دشت خوزستان به زاگرس‌مرکزی و فلات‌مرکزی همواره در دوره‌های مختلف فرهنگی موردتوجه جوامع انسانی بوده است. با مطالعۀ یافته‌های بررسی، ما شاهد شناخت مواد فرهنگی از بیشتر دوره‌های باستان‌شناسی بودیم. در پایان بررسی و با تجزیه و تحلیل داده‌های باستانی تعداد 178 اثر فرهنگی از دوره‌های گوناگون پیش‌ازتاریخی، تاریخی و اسلامی شناسایی شد. از این تعداد 88 اثر مربوط به ادوار پیش از تاریخ، 75 اثر مربوط به ادوار تاریخی و 30 اثر متعلق به دوران اسلامی بودند. از مهم‌ترین یافته‌های این بررسی، شناسایی بیش از 50 استقرار از دوره‌های گوناگون عصر سنگ بود که در نوع خود جالب‌توجه بود و نشانۀ توجه جدی گروه‌های انسانی در این دوره‌ها به منطقه میان‌کوه است. هم‌چنین شناسایی نزدیک به 20 ساختار معماری دفاعی-اداری متعلق به دوره‌های تاریخی و اسلامی و احداث چندین کاروانسرا در طول این مسیر در دورۀ صفویه، نشانه‌ای از اهمیت ارتباطی آن در دوره‌های متأخر اسلامی است. از دیگر آثار ارزشمند محدودۀ بررسی غار تمام دست‌کند کوگان است که در بررسی شواهد موجود و ارتباط آن با قلعۀ بالادست آن به قرون میانۀ اسلامی تاریخ‌گذاری گردید. درنهایت، به‌نظر می‌رسد غنای فرهنگی منطقه، علاوه‌بر پتانسیل بالای زیست‌محیطی، بازتابی از جایگاه ارتباطی آن به‌عنوان کوتاه‌ترین راه ارتباطی خوزستان با درۀ خرم‌آباد و لرستان است.