فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطقۀ جنوب‌غرب ایران در مطالعات باستان‌شناسی ایران در ادوار مختلف و به‌ویژه دوره‌های آغازتاریخی و شهرنشینی اهمیت بسیار ویژه‌ای دارد. دشت مهران در استان ایلام ازجمله مناطقی است که دارای مواد فرهنگی هم‌افق و مشابه نمونه‌های جمدت‌نصر است. براساس یافته‌های زیستگاهی، می‌توان دشت مهران را در این دوره، تابعی از تغییرات زیستگاهی بین‌النهرین به‌حساب آورد. برای درک دورۀ آغازشهرنشینی که سرآغاز بزرگ‌ترین و پیچیدݣݣه‌ترین تغییرات سیاسی‌‌-اقتصادی و اجتماعی است و در جنوب‌غربی ایران هم‌چنان ناشناخته باقی‌مانده، تعداد 14 قطعه سفال دورۀ جمدت‌نصر محوطه‌های دشت مهران را که طی کاوش و بررسی‌های میدانی جمع‌آوری شده و موردمطالعه قرار گرفته است، جهت انجام آزمایشات انتخاب شدند. این پژوهش با هدف آگاهی یافتن و فرض این مسئله که سفال نوع جمدت‌نصر دشت مهران به‌صورت محلی تولید می‌شده، یا این‌که توسط متخصصین بین‌النهرینی تولید می‌شده و یک محصول وارداتی بوده است، انجام شده است. شواهد تولید سفال در چغاآهوان و چغابُویچِگ، به‌ویژه تولید محلی سفال‌های دشت مهران را تأیید می‌کند. در تمام نمونه‌های موردمطالعۀ دشت مهران، کانی کلسیت به‌صورت ریز بلور (میکرایت) و درشت بلور (اسپارایت) وجود دارد. نتایج آنالیز XRF نیز با یافته‌های پتروگرافی مطابقت دارد. در این نمونه‌ها، کلسیت در اثر حرارت از میان رفته و تنها هاله‌ای از آن باقی‌مانده است؛ وجود کلسیت در باقی نمونه‌ها نشان می‌دهد که درجۀ پخت سفال‌ها کمتر از 800 درجۀ سانتی‌گراد بوده است. درنهایت براساس مطالعات و بررسی‌های زمین‌شناسی دشت مهران و نتایج آنالیز آزمایشگاهی صورت‌گرفته، می‌توان بیان کرد که سفال‌ها تولید داخلی و محلی داشته‌اند و مربوط به خود دشت هستند؛ هرچند سبک و فرم و تکنیک تولید مشترک با گونه‌های هم‌زمان بین‌النهرینی خود است؛ چراکه اثبات این فرض نیاز به مطالعات و آزمایشات تکمیلی تأسیسات تولید سفال و هم‌چنین سفال‌های دست‌نخورده و برجا دارد.