فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رمان  ترس و لرز (1347 ش.) نوشتۀ غلامحسین ساعدی یک اثر فلسفی ـ‌ روان‌شناختی است که در دوره رواج مدرنیسم در ایران نوشته شده است. در این رمان نشانه‌های مدرنیسم دیده می‌شوند. این رمان برای نشان دادن احوال روانی، اجتماعی و اقتصادی مناطق محروم ایران نوشته شده و مضمون اصلی آن جایگاه انسان محروم در دنیای مدرن است. از نظر ساعدی فقر علمی، اقتصادی و بهداشتی باعث ترس و اضطراب توده‌های فرودست مناطق محروم ایران شده بود. ترس باعث می‌شود که انسان از موهومات (موجودات خیالی) بترسد و جامعه از ترس فقر و گرسنگی به مرگ فرهنگی مبتلا شود. هدف این نوشته تبیین فلسفی اسباب و نتایج «ترس» از فقر و گرسنگی رمان ترس‌ولرز ساعدی است. در کنار آن کارکرد برخی از نشانه‌های مدرنیسم نیز تبیین ‌شده‌اند. روش تحقیق تحلیلی‌ـ‌توصیفی و گاهی استفاده از معیارهای تأویل است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که فقر، درماندگی در تامین نیازهای غریزی و ترس از گرسنگی و مرگ، باعث احساس حالتی می‌شود که از آن می‌توان به «فاصله» تعبیر کرد. در این رمان، ترس حالتی فلسفی‌ـ‌‌روان‌شناختی ‌است. برخی از انسان‌ها از ترس می‌میرند و آنان که از مرگ نجات می‌یابند، به آدمک‌هایی تبدیل می‌شوند که لایق داستان‌های طنز هستند لذا در این رمان شخصیت‌هایی هستند که در حد بدایت خلقت تجربۀ اجتماعی دارند و جهلشان خنده‌آور است.