ارتباط مقادیر ید، سلنیوم و گوگرد خاک و علوفه با سطوح سرمی هورمون‌های تیروئیدی و آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز خون گوسفندان در شهرستان رامهرمز

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی زیست محیطی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 استادیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22055/ivj.2019.189508.2149
چکیده

    ید و سلنیوم به عنوان دو عنصر ضروری برای سلامت دام­ها شناخته شده­اند. کمبود اولیه یا ثانویه­ی ید خاک و علوفه می­تواند با اختلال عملکرد غده­ی تیروئید و سقط جنین، همچنین کمبود سلنیوم، با بیماری عضله­ی سفید و کاهش باروری در گوسفند ­همراه باشد.  پژوهش حاضر باهدف بررسی اثر مقادیر ید، سلنیوم و گوگرد خاک و علوفه بر سطوح سرمی هورمون­های تیروئیدی و آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز خون گوسفندان در شهرستان رامهرمز انجام گرفت. چهار منطقه از شهرستان رامهرمز انتخاب شدند و تعداد 8 نمونه خاک، 8 نمونه علوفه (2 نمونه از هر منطقه) و 60 نمونه سرم گوسفندی (15 نمونه از هر منطقه) اخذ شد. نمونه­های خاک پس از هضم قلیایی، با دستگاه ICP-OES و نمونه­های علوفه، پس از هضم اسیدی، با دستگاه ICP-MS خوانش و همچنین مقادیر سرمی هورمون­های تیروئیدی و میزان گلوتاتیون پراکسیداز خون اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که میانگین کلی مقدار گوگرد خاک (658±2010 میلی­گرم در کیلوگرم) و علوفه منطقه (2999± 21443 میلی­گرم در کیلوگرم) در مقایسه با مقادیر استاندارد آن به طور معنی‌داری بالاتر بود.  میانگین مقدار ید و سلنیوم علوفه و غلظت سرمی هورمون‌های تیروئیدی گوسفندان مناطق مورد مطالعه در محدوده­ی طبیعی قرار داشت. میانگین آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز  خون گوسفندان در دو منطقه نشان­دهنده­ی کمبود و دو منطقه­ی دیگر نیز در حد مرزی قرار داشت.  مقدار ید علوفه منطقه برای برطرف کردن نیاز تغذیه‌ای گوسفندان کافی بود و سطح سرمی هورمون‌های تیروئیدی در محدوده­ی طبیعی قرار داشت. به نظر می­رسد که با وجود کافی بودن سلنیوم علوفه، به دلیل بالا بودن گوگرد خاک و علوفه، زیست­ دسترس‌پذیری سلنیوم کاهش یافته و میانگین آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز خون گوسفندان منطقه در حد کمبود یا مرزی قرار داشت.