رابطه عواطف و ظرفیت اخلاقی در فناوریهای هوش مصنوعی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران.
doi
10.22034/jpiut.2024.63626.3875چکیده
فناوریهای هوش مصنوعی، در مقایسه با مصنوعات پیشین دارای قابلیتهایی جدید هستند که مسائل اخلاقی متفاوتی را مطرح میکند. از جمله این مسائل، بحث درباره عاملیت اخلاقی هوش مصنوعی است. مسئله عاملیت اخلاقی مصنوعی، پرسشهای نظری و عملیاتی مختلفی را مطرح میسازد؛ مانند این که شروط لازم و کافی برای عاملیت اخلاقی چیست، چطور میتوان برقراری این شروط را در مصنوعات بررسی کرد، عاملیت اخلاقی دارای چه سطوح و درجاتی است و هر سطح از عاملیت اخلاقی برای واگذاری چه نوع وظایفی مناسب است. یکی از موضوعات پرتکرار در بحث حول عاملیت اخلاقی مصنوعی، عواطف است. فیلسوفان مختلفی به عواطف بهعنوان عاملی اشاره کردهاند که در وجود یا عدم و میزان ظرفیت اخلاقی مصنوعات مدخلیت دارد. در این مقاله به رابطه میان عواطف و ظرفیت اخلاقی هوش مصنوعی خواهیم پرداخت. پرسش اصلی این است که عواطف در ارتقاء ظرفیت اخلاقی فناوریهای هوش مصنوعی نقشی مثبت دارند یا منفی؟ چهار استدلال از جانب موافقین نقش مثبت عواطف در ظرفیت اخلاقی استخراج و صورتبندی میشود که شامل استدلال از طریق «حساسیت اخلاقی»، «عقلانیت محدود»، «برآورد خطر» و «مجازاتپذیری» میشود. همچنین چهار استدلال از جانب مخالفین نقش مثبت عواطف در ظرفیت اخلاقی هوش مصنوعی ارائه میشود که شامل استدلال از طریق «ربایش عاطفی»، «سراب عواطف»، «پارادوکس انسانانگاری و انسانیتزدایی همزمان» و «مهارتزدایی اخلاقی» است. در نهایت، با شفافسازی نقاط نزاع دو طرف بحث، دیدگاههای فوق مورد تحلیل قرار گرفته و چالشهای اخلاقی پیادهسازی عواطف در هوش مصنوعی شرح داده میشود.