طبقهبندی آبشناختی تالابهای بینالمللی ایران و دستهبندی آسیبپذیری آنها
نویسندگان
1 دانشیار گروه محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
2 دانشجوی کارشناسی ارشد محیطزیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
doi
چکیده
فعالیتهای انسان، آسیبپذیری تالابها را افزایش داده است. بیشتر تهدیدات تالابها در طبیعت ریشه آبشناختی دارند. تالابها را میتوان به روشهای گوناگونی بر اساس اکولوژی، آبشناسی، زمینشناسی و نیز اقلیم طبقهبندی کرد. آگاهی نسبت به آبشناسی تالاب و تأثیر بالقوه هر فعالیت بر روی سطح سفره آب زیرزمینی برای ارزیابی آثار محیطزیستی ضروری است. برای ارزیابی آسیبپذیری آبشناختی تالاب از فعالیتهای انسانی، طرح طبقهبندی مورد نظر قرار گرفته است. در طبقهبندی تالاب به روش Gilvear and McInnes ، هر طبقه میتواند میزان آسیبپذیری آبشناختی تالابها را نشان دهد. در این مقاله، تالابهای بینالمللی ایران به کمک آسیبپذیری آبشناختی آنها مورد ارزیابی کلی قرار گرفته است. از آنجایی که این طبقهبندی برای تالابهای داخلی مطرح شده است و در کشور ما تالابهای ساحلی/ دریایی نیز وجود دارند، سه طبقه جدید متضمن ورود آب دریا نیز معرفی شد. بدینترتیب، طبقه تغذیه شونده از رودخانه (Rheotrophic) 16 تالاب، طبقه تغذیه شونده از آب زیرزمینی (Minerotrophic) یک تالاب، طبقه تغذیه شونده از همه منابع آب (Omnitrophic) 3 تالاب، طبقه دریایی (Marine) 2 تالاب و طبقات ترکیبی دریایی- رودخانهای Rheotrophic)-(Marine 4 تالاب و رودخانهای- دریایی Marine)-(Rheotrophic 3 تالاب را از مجموعه 24 تالاب بینالمللی ایران به خود اختصاص دادهاند. تالابهای منحصراً تغذیه شونده از بارش (Ombrotrophic) کمتر متوجه تهدیدها و آلودگیها هستند. تالابهای Rheotrophic به تمام فعالیتهای توسعهای و آلودگیهای آب به جز استخراج آب زیرزمینی از مناطق اطراف تالاب حساس هستند. تالابهای Minerotrophic بیشترین حساسیت را به آلودگی ناشی از باران اسیدی، تغییرات کاربری اراضی، برداشت آب زیرزمینی، تغییر جریان رودخانه و برداشت از آن، معدنکاوی و استخراج معدن دارند و تالابهای Omnitrophic به تمام فعالیتها و آلودگیها حساس هستند.