فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«تا جزایر ناخودآگاه» نوشتاری است تحلیلی دربارۀ پنج داستان مهم از دفتر اول مثنوی مولوی. تأویل این پنج داستان («شاه و کنیزک»، «وزیر و شاه جهود متعصب مسیحی‌‌کش»، «شیر و نخچیران»، «طوطی و بازرگان»، «پیر چنگی و عُمر») دربرگیرندۀ ساختار مشترکی از دیدگاه تأویل است. تأویل، با توجه به نشانه‌‌های موجود در متن، می‌‌تواند پلی باشد از جهان صورت به عالم معنا. درحقیقت در تأویل، معنا کشف نمی‌‌‌شود، بلکه بازآفرینی می‌‌شود. با توجه به این‌که مثنوی از متون باز و سیال است، داستان‌‌هایش ظرفیت تأویل دارند. این مقاله، با استناد به نشانه‌‌های موجود در متن و تأویل صورت داستان‌‌ها، به ساختاری مشترک و هدف‌مند در زمینۀ شناخت انسان می‌‌رسد. همچنین، با استفاده از جدول‌‌ها و بررسی آن‌‌ها، این نتیجه به‌دست می‌آید که شخصیت‌‌های پویا در این داستان‌‌ها، نمادهایی از نفس واحد بشرند که برای رسیدن به کمال، مسیر مشترکی طی می‌‌کنند. آن‌‌ها از «نیمة خودآگاهی» به سمت «خودآگاهی» رشد می‌کنند و درنهایت، به مرحلۀ «ناخودآگاهی» می‌‌رسند. «ناخودآگاه» از اصطلاحات رایج در روان‌شناسی یونگ است که در این پژوهش، با واژۀ «فنا»، که از اصطلاحات رایج صوفیه است، مطابقت دارد.