طبقهبندی و ریشهیابی داستانهای عاشقانة هزار و یک شب با رویکرد نقد ساختارگرایی تکوینی لوسین گلدمن
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شرق
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران
doi
چکیده
گستردگی مضمون در هزار و یک شب کمنظیر است؛ یکی از این مضامین، عشق است. از آنجا که عشق مضمونی است که تقریباً در سراسر این کتاب ردپایش به چشم میخورد، بررسی در این زمینه ضروری مینماید. منظور از داستانهای عاشقانه، داستانهایی است که موضوع اصلی آنها از آغاز تا فرجام، عشق و ماجرای عاشق و معشوق است. در این پژوهش نخست، هزار و یک شب از لحاظ مضمونی بررسی و سپس، داستانهای عاشقانة آن بازشناخته میشود. در ادامه، به نقد این اثر از دیدگاه جامعهشناسی با رویکرد ساختگرایی تکوینی گلدمن پرداخته میشود و با توجه به آن، قصههای عاشقانة هزار و یک شب طبقهبندی و تحلیل میشوند. این طبقهبندی در واقع، گونهشناسی داستانهای عاشقانة هزار و یک شب است. از دیدگاه گلدمن، ساختارهای اثر با ساختارهای اجتماعی پیوندی وثیق دارند و باید جهانبینی پنهان اثر دریافت و ارتباطش با جهانبینی عامتری که همان اجتماع و ذهن فرافردی است آشکار شود. بنابراین، انتظار است پس از این تحقیق، به چگونگی شکل و ساختار داستانهای عاشقانة هزار و یک شب دست یابیم و تعداد و گونههایش را بشناسیم، خاستگاه داستانهای هر طبقه را نشان دهیم و نقش تفاوتهای فرهنگی و اقلیمی مردم گروه و طبقهای اجتماعی را در شکلگیری این داستانها مشخص کنیم.