مطالعه تاثیر سازندهای زمین شناسی بر کیفیت آب شرب وکشاورزی منابع آب رودخانه ارداک، مشهد
نویسندگان
1 استادیارگروه زمینشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران
2 دانشجوی کارشناسیارشد زمینشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران
3 استادیارگروه زمینشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22084/nfag.2021.23542.1448چکیده
حوضه آبریز ارداک، واقع در استان خراسان رضوی، منبع جدید آب شرب و کشاورزی مشهد و حومه محسوب میگردد و به لحاظ منطقهبندی ساختاری در حوضه رسوبی کپهداغ واقع شده است. با توجه به بحران آب و اهمیت دسترسی به آب با کیفیت مناسب و قابل شرب درکشور بخصوص درچند دهه اخیر، بررسی کیفیت آب و شناسایی عوامل موثر درکاهش کیفیت آن جهت برنامهریزی بهینه امر مهمی به شمار میرود. به همین جهت در پژوهش حاصل سعی شده است تاثیر سازندهای زمینشناسی درکیفیت منابع آب منطقه بررسی گردد. جهت دستیابی به این هدف 11 نمونه آب برداشت و پارامترهای فیزیکی از قبیل PH،TDS ، EC و TH در محل نمونهبرداری از منطقه توسط مولتیمتر اندازهگیری شد. آب رودخانه ارداک با میانگین TDS 185 میلیاکیوالان در لیتر، میانگین EC 271 میکروموس برسانتیمتر، میانگین PH 89/7 و میانگین TH 776 میلیگرم در لیتر دارای وضعیت مناسبی از لحاظ شرب وکشاورزی قرار دارد. براساس نمودار پایپر رخساره و تیپ اغلب آبها در منطقه جز رخساره کلسیک و تیپ بیکربناته بوده و در برخی نمونهها نیز تیپ سولفاته میباشد، که با سازند آهکی مزدوران، سازند آهکی - مارنی تیرگان و سازند مارنی، گچی و ماسهسنگی شوریجه مرتبط میباشد. دیاگرام شولر نشان داد، آب منطقه مورد مطالعه علیرغم متاثر بودن از سازندهای زمینشناسی، از لحاظ شرب مناسب است و از لحاظ کشاورزی مناسب و کمی شور میباشد. بررسیهای آماری نشان داد که بیشترین تاثیر در محتوای شیمیایی آب رودخانه ارداک متاثر از سازند مزدوران 3 و سپس سازند تیرگان و شوریجه میباشد. از آنجائیکه بیشترین مساحت حوضه را سازند مزدوران3 به خود اختصاص داده و لیتولوژی آن را سنگهای کربناته تشکیل میدهد این نتیجه قابل تایید میباشد.