تأثیر کیفیت نهادها بر ارتباط میان نابرابری درآمد و کیفیت محیط زیست در ایران
نویسندگان
1 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
doi
10.22059/jne.2025.398031.2823چکیده
هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش کیفیت نهادها در ارتباط میان نابرابری درآمد و کیفیت محیط زیست با استفاده از داده های مربوط به دورة زمانی 1401-1363 در ایران است. برای این منظور، سرانة انتشار دیاکسید کربن (CO2) و ضریب جینی به ترتیب به عنوان شاخص هایی از آلودگی محیط زیست و نابرابری درآمد به کار گرفته شدهاند. همچنین شاخص کیفیت نهادها براساس میانگین حسابی شاخص های پایداری دولت (ثبات حکومت)، شرایط اجتماعی اقتصادی، چشمانداز سرمایهگذاری، فساد، کیفیت سیستم اداری، حاکمیت نظم و قانون و پاسخگویی دموکراتیک از میان دوازده شاخص ریسک سیاسی معرفیشده در شاخص راهنمای بین المللی ریسک کشورها (ICRG) محاسبه شده است. نتایج حاصل از به کارگیری تکنیک حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) نشان میدهند که در بلندمدت، اثر نابرابری درآمد بر انتشار CO2 مثبت و از لحاظ آماری معن یدار است در حالیکه اثر تعاملی کیفیت نهادها و نابرابری درآمد بر انتشار CO2 منفی و معنی دار است. بنابراین، با بهبود کیفیت نهادها تأثیر مثبت نابرابری درآمد بر انتشار CO2 تضعیف می شود. دیگر نتایج نشان می دهند افزایش سرانة مصرف سوخت های فسیلی موجب افزایش آلودگی محیط زیست می شود در حالی که اثر سهم انرژی های تجدیدپذیر از کل مصرف انرژی بر آلودگی محیط زیست منفی و معنی دار است. در راستای نتایج توصیه میشود سیاستگذاران اقتصادی با تقویت کیفیت نهادها و شفافیت حکمرانی، اثر مثبت نابرابری درآمد بر آلودگی محیط زیست را کاهش دهند.طبقه بندی JEL: Q53، E02، O15، O53