تأثیر کیفیت نهادها بر ارتباط میان نابرابری درآمد و کیفیت محیط‌ زیست در ایران

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22059/jne.2025.398031.2823
چکیده

هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش کیفیت نهادها در ارتباط میان نابرابری درآمد و کیفیت محیط­ زیست با استفاده از داده ­های مربوط به دورة زمانی 1401-1363 در ایران است. برای این منظور، سرانة انتشار دی‌اکسید کربن (CO2) و ضریب جینی به­ ترتیب به ­عنوان شاخص ­هایی از آلودگی محیط ­زیست و نابرابری درآمد به­ کار گرفته شده­اند. همچنین شاخص کیفیت نهادها براساس میانگین حسابی شاخص ­های پایداری دولت (ثبات حکومت)، شرایط اجتماعی اقتصادی، چشم­انداز سرمایه‌گذاری، فساد، کیفیت سیستم اداری، حاکمیت نظم و قانون و پاسخگویی دموکراتیک از میان دوازده شاخص ریسک سیاسی معرفی‌شده در شاخص راهنمای بین ­المللی ریسک کشورها (ICRG)  محاسبه شده است. نتایج حاصل از به­ کارگیری تکنیک حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) نشان می‌دهند که در بلندمدت، اثر نابرابری درآمد بر انتشار CO2  مثبت و از لحاظ آماری معن ی­دار است در حالی‌که اثر تعاملی کیفیت نهادها و نابرابری درآمد بر انتشار CO2 منفی و معنی­ دار است. بنابراین، با بهبود کیفیت نهادها تأثیر مثبت نابرابری درآمد بر انتشار CO2 تضعیف می­ شود. دیگر نتایج نشان می­ دهند افزایش سرانة مصرف سوخت­ های فسیلی موجب افزایش آلودگی محیط‌ زیست می­ شود در حالی­ که اثر سهم انرژی­ های تجدیدپذیر از کل مصرف انرژی بر آلودگی محیط‌ زیست منفی و معنی ­دار است. در راستای نتایج توصیه می‌شود سیاست‌گذاران اقتصادی با تقویت کیفیت نهادها و شفافیت حکمرانی، اثر مثبت نابرابری درآمد بر آلودگی محیط‌ زیست را کاهش دهند.طبقه­ بندی JEL: Q53، E02، O15، O53