فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعة حاضر با هدف بررسی پراکنش مکانی میکروپلاستیک‌ها در رسوبات سطحی بستر مخزن سد زاینده‌رود به‌عنوان یکی از مهمترین منابع آب فلات مرکزی ایران انجام گرفت. بدین‌منظور نمونه‌برداری از رسوبات سطحی 20 ایستگاه در طول دریاچة مخزن سد زاینده‌رود با استفاده از گرب اکمن انجام شد. جداسازی ذرات میکروپلاستیک از نظر خصوصیات فیزیکی شامل شکل، رنگ و اندازه انجام شد و نوع پلیمرها با طیف‌سنجی مادون قرمز فوریه (FT-IR) تعیین گردید. میانگین تراکم میکروپلاستیک‌ها در رسوبات سطحی مخزن سد زاینده‌رود (133/8±223/3ذره در کیلوگرم رسوب خشک) در مقایسه با سایر مناطق جهان، در حد متوسط قرار دارد. تحلیل الگوی توزیع مکانی تراکم میکروپلاستیک‌ها نشان داد که تراکم این ذرات از دیوارة سد به‌سمت ورودی دریاچه به‌صورت تدریجی افزایش می‌یابد. ذرات شناسایی‌شده تنوع زیادی از نظر رنگ، شکل و اندازه داشتند. بیشترین فراوانی به ذرات رشته‌ای (32/1±65/3%) و بی‌شکل (30/3±28/1%) اختصاص یافت. رنگ‌های غالب شامل قرمز (29/4±40/4%)، زرد (26/8±38/4%) و آبی (14/9±13/7%) بودند و اندازة ذرات عمدتاً درمحدودة 125 تا 500 میکرون قرار داشت. پلی‌پروپیلن (PP) بیشترین سهم را در میان پلیمرهای شناسایی‌شده داشت و پس از آن پلی‌وینیل‌کلراید (PVC) و پلی‌اتیلن (PE) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. علاوه بر این، پلی‌استرهای آروماتیک مانند پلی‌بوتیلن‌ترفتالات (PBT) و پلی‌اتیلن‌نفتالات (PEN) نیز در برخی نمونه‌ها شناسایی شدند. به‌طور کلی مخزن سد به‌عنوان عاملی مؤثر در ترسیب میکروپلاستیک‌ها در بخش‌های بالادست رودخانة زاینده‌رود عمل کرده است. با این حال، اتخاذ و اجرای راهبردهای مدیریتی به‌منظور کاهش انتشار پلاستیک‌ها در مناطق بالادست حوضه ضروری به‌نظر می‌رسد.