بازیهای فکری-فلسفی فبک؛ چیستی، ویژگیها و کارکردها
نویسندگان
1 کارشناس ارشد فلسفه و حکمت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه پژوهشی مطالعات فکرپروری کودک و نوجوان، پژوهشکده اخلاق و تربیت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jpiut.2025.61070.3734چکیده
ضرورت ورود بازیها به محتواهای آموزشی در مدارس، اخیراً روشن شده است. قابلیتهایی در بازیها شناخته شده که میتواند موجب تسهیل آموزش و ترغیب دانشآموزان به مشارکت در فعالیتهای آموزشی شود. برنامه فلسفه برای کودکان یکی از برنامههای پیشرو در این زمینه است که تلاش میکند محتواهای آموزشی را در راستای آموزشوپرورش مهارتهای مختلفِ لازم برای زندگی حاضر و نیز رشد دانشآموزان به لحاظ نگرش و هویت و معنای زندگی به کار برد. بازیهای مدنظر این برنامه تفاوتی اساسی با سایر بازیهای سرگرمکننده یا ورزشی دارد. در این مقاله تلاش شد ویژگی این بازیها و نیز کارکرد مهارتی آنها شناسایی شود و برای شناسایی این ویژگیها دو گام برداشته شده است. در گام اول استخراج ویژگیها با روش بررسی استقراییِ بازیهای ارائه شده توسط بنیانگذاران فبک صورتگرفته است. در گام دوم که تحت عنوان «بازیهای مدنظر فبک» ارائه میشود، با روش تحلیل مفهومی و محتوایی به استخراج بایدها و نبایدهای فبک (نقش و هدف از بازیهای فلسفی در فبک) برای بازیهای فلسفی پرداخته شده است. نهایتاً با مقایسه و تلفیق ویژگیهایی حاصل از دو طریق پنج ویژگی استخراج شد که بازیهای فکری - فلسفی را از بازیهای معمولی جدا میکند. این بازیها علاوه بر اینکه باید تناسب روانشناختی و ویژگی بازیایی داشته باشند، باید مهارتهای سهگانه شامل مهارتهای منطقی، هیجانی و اجتماعی و سه نوع تفکر خلاق، مراقبتی و انتقادی را تقویت کرده و شرایط کندوکاو فلسفی را مهیا کنند.