بررسی اثر پویایی‌های نهادی در پایداری محیط‌زیستی با واسطه‌گری مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمانی: تحلیل کمی در منطقة تکاب استان آذربایجان غربی

نویسندگان

1 گروه مرتعداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.

2 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 گروه مرتعداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.

doi
10.22059/jne.2025.404565.2850
چکیده

در این پژوهش، اثر رفتار تعاملی کنشگران نهادی بر پایداری محیط‌زیستی با نقش میانجی مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمانی در چارچوب یک سیستم اجتماعی-اکولوژیک مورد بررسی قرار گرفت. مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمانی به‌عنوان تعهد نهادها نسبت به پیامدهای تصمیمات خود بر جامعه و محیط‌زیست، در تعامل با پویایی نهادی معنا می‌یابد و می‌تواند مسیر دستیابی به پایداری را هموار سازد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کمی بوده و با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار SmartPLS انجام شد. جامعة آماری شامل عوامل سازمانی فعال در سازمان‌های دولتی و معادن شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی بود. در مرحلة نخست، معیارها و روابط میان آنها در قالب یک مدل مفهومی شناسایی و سپس فرضیه‌های تحقیق آزمون شد. نتایج نشان داد که پویایی نهادی اثر مثبت و معنی‌داری بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمانی (0/541=β)؛ (12/325=T) و پایداری محیط‌زیستی (0/384=β)؛ (5/932=T) دارد. این نتیجه نشان می‌دهد که اعتماد و مشارکت نهادی می‌تواند به‌طور مستقیم تعهد سازمان‌ها به مسئولیت اجتماعی را تقویت کند. همچنین، مسئولیت‌پذیری اجتماعی سازمانی نیز تأثیر مثبت و معنی‌داری بر پایداری محیط‌زیستی (0/418=β)؛ (6/866=T) داشته و نقش میانجی آن در رابطة بین پویایی نهادی و پایداری محیط‌زیستی از نوع جزئی و با شدت متوسط ارزیابی شد. براساس این یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که ارتقاء پویایی نهادی و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در سازمان‌ها، به‌ویژه در حوزه‌های دولتی و صنعتی، می‌تواند به بهبود عملکرد ‌محیط‌زیستی و افزایش پایداری در سطح منطقه‌ای منجر شود. با این حال، این عوامل به‌تنهایی برای تحقق توسعة پایدار کافی نبوده و نیازمند تکمیل با سایر مؤلفه‌های ساختاری و مدیریتی هستند.