فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تالاب گندمان، یکی از اکوسیستم‌های حساس و کلیدی در ایران است که نقش مهمی در تأمین زیستگاه و چرخة مهاجرت پرندگان مهاجر دارد. هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر نوسانات سطح آب تالاب و خشکسالی بر فراوانی و تنوع پرندگان مهاجر در بازة زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ است. شامل شاخص استاندارد شده بارش (SPI)، میانگین دمای سالانه و شاخص پوشش آب سطحی (NDWI) با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای Landsat استخراج و با بهره‌گیری از آزمون ناپارامتری من‌-کندال و تحلیل همبستگی پیرسون تحلیل شد. داده‌های حاصل از سرشماری‌های میدانی پرندگان در بازة زمانی مورد مطالعه به‌دست آمد. نتایج نشان‌دهندة کاهش معنی‌دار سطح تالاب (2/68- =Z و 5/83- =Sen’s slope) همزمان با افزایش دما و کاهش بارندگی بود که منجر به کاهش محسوس تنوع گونه‌ای (نمایه‌های شانون و سیمپسون) و یکنواختی پرندگان (کامارگو و سیمپسون) گردید. همبستگی مثبت تنوع با شاخص پوشش آب (0/68 =r)، خشکسالی (0/52 =r)، بارندگی سالانه (0/50 =r) و همبستگی معکوس آن با دما (0/38- =r) نشان‌دهندة حساسیت بالای تالاب به تغییرات اقلیمی است. کاهش یکنواختی جمعیت پرندگان در سال‌های خشک، به‌معنای غالب بودن برخی گونه‌ها و تغییر ترکیب گونه‌ای تالاب است. به‌طور کلی نتایج نشان می‌دهد که تالاب گندمان با کاهش سطح آبی و افزایش دما مواجه بوده که این تغییرات با کاهش تنوع و یکنواختی پرندگان همراه است. اهمیت این تالاب در چرخة مهاجرت پرندگان ایجاب می‌کند که اقدامات حفاظتی هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده با تلفیق داده‌های سنجش از دور، پارامترهای اقلیمی و مشاهدات میدانی انجام شود.