ارزیابی ریسک تهاجمی گونة غیربومی لاک‌پشت گوش قرمز (Thunberg, 1792) Trachemys scripta در ایران

نویسندگان

1 ﮔﺮوه ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، داﻧﺸﻜﺪة ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﻜﺪﮔﺎن ﻛﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان، ﻛﺮج، اﻳﺮان.

2 ادارة زیستگاه‌ها و امور مناطق، اداره کل حفاظت محیط زیست استان مازندران، ساری، ایران.

3 ﮔﺮوه ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ، داﻧﺸﻜﺪة ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﻜﺪﮔﺎن ﻛﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان، ﻛﺮج، اﻳﺮان.

doi
10.22059/jne.2025.397509.2838
چکیده

خزندگان غیربومی، به‌ویژه لاک‌پشت گوش قرمز، به‌دلیل توانایی بالای سازگاری با محیط‌های جدید و تولیدمثل به نسبت سریع، می‌توانند به‌عنوان گونه‌های مهاجم تهدیدی برای تنوع زیستی و اکوسیستم‌های محلی محسوب شوند. این مطالعه با هدف ارزیابی ریسک تهاجمی بالقوة لاک‌پشت گوش قرمز در اکوسیستم‌های ایران انجام شده است برای این منظور، از مدل ارزیابی ریسک تهاجمی AS-ISK (ابزار غربالگری تهاجمی گونه‌های آبزی) استفاده شد که شامل دو بخش اصلی، یعنی ارزیابی ریسک پایه و ارزیابی تأثیر تغییرات اقلیمی است. به‌منظور بررسی تطابق اقلیمی بین زیستگاه اصلی لاک‌پشت گوش قرمز و منطقة ارزیابی ریسک (ایران)، از مدل Climatch استفاده شد. نتایج حاصل از اجرای مدل AS-ISK نشان داد که نمرة ریسک پایه (BRA) برای لاک‌پشت گوش قرمز در ایران 31 است که از میانگین جهانی حد آستانة مدل بیشتر بوده و حاکی از آن است که این گونه به‌عنوان یک گونة غیربومی پتانسیل مهاجم شدن در ایران را دارد. تحلیل تطابق اقلیمی با استفاده از مدل Climatch نشان‌دهندة تطابق نسبی پایین (نمرة صفر) بین زیستگاه اصلی و منطقة ارزیابی ریسک بود. این مطالعه بر ضرورت تحقیقات بیشتر در زمینة تأثیرات اکولوژیک این گونه بر گونه‌های بومی خزندگان ایران، به‌ویژه گونه‌های در معرض خطر، و همچنین پیشنهاد استراتژی‌های نظارتی و مدیریتی برای کاهش گسترش آن و کنترل پیامدهای معرفی گونه تأکید دارد.