فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشد سریع چالش‌های محیط‌زیستی در کلانشهرهایی مانند کرج و ناکارآمدی شیوه‌های سنتی پایش و آموزش، ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین را برجسته ساخته است. این پژوهش با هدف تحلیل نقش کاربردی دو فناوری متاورس و هوش مصنوعی در پایش و آموزش مشارکتی محیط‌زیست شهری انجام شد. متاورس به‌عنوان بستری تعاملی و سه‌بعدی برای بازنمایی داده‌ها و آموزش شهروندی، و هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار تحلیل و پیش‌بینی تغییرات محیطی در نظر گرفته شدند. تحلیل داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت. نتایج نشان می‌دهد که ادغام این فناوری‌ها می‌تواند از طریق آموزش و پایش مشارکتی، مسیر حرکت به‌سوی حکمرانی هوشمند شهری در کرج را تسهیل کند. جامعة آماری شامل خبرگان حوزه‌های محیط‌زیست، شهرسازی هوشمند و فناوری‌های دیجیتال بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند و تکنیک گلوله‌برفی انتخاب شدند و در نهایت ۲۵۰ پرسشنامة معتبر گردآوری گردید. نتایج تحلیل مدل اندازه‌گیری نشان داد پایایی ترکیبی و روایی همگرا برای همة سازه‌ها در سطح مطلوب قرار دارند و بارهای عاملی همگی بزرگ‌تر از 0/6 بودند. در مدل ساختاری، هوش مصنوعی با ضریب مسیر 0/57 بر پایش محیطی و متاورس با ضریب مسیر 0/42 بر آموزش مشارکتی بیشترین اثر را داشتند. همچنین، حکمرانی هوشمند شهری با مقدار R² برابر 0/62 و امنیت پایدار شهری با R² برابر 0/59 بالاترین میزان تبیین‌پذیری را نشان دادند. اثرات غیرمستقیم بیانگر نقش میانجی آموزش مشارکتی و پایش محیطی در تقویت پیوند میان متاورس، هوش مصنوعی و متغیرهای وابسته است. نوآوری پژوهش در بهره‌گیری همزمان از داده‌های تعاملی متاورسی و تحلیل‌های هوش مصنوعی برای طراحی چارچوبی یکپارچه در حکمرانی محیطی و امنیت شهری است. یافته‌ها نشان می‌دهد ترکیب این فناوری‌ها می‌تواند به مشارکت مؤثر شهروندان، ارتقای کیفیت تصمیم‌سازی و کاهش آسیب‌پذیری محیط‌زیستی کمک نماید.