نقش روح‌القدس در نظام رستگاری در اندیشه آگوستین قدیس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه زنجان، ایران

2 استاد گروه فلسفه، دانشگاه زنجان، ایران

3 دانشیار گروه حکمت و کلام، دانشگاه شهید بهشتی، ایران

doi
10.22034/jpiut.2024.62412.3814
چکیده

ساختار نظام الهیاتی آگوستین در پی حل مسئلة رستگاری انسان است. آگوستین از حیث هستی‌­شناختی و معرفت‌شناختی عناصری را در تحقق رستگاری انسان دخیل می­‌داند که از جمله مهم‌­ترین آن عناصر، روح‌­القدس است. به نظر می­‌رسد بر اساس نظام الهیاتیِ آگوستین، روح‌­القدس در سه ساحت به نقش‌­آفرینی در رستگاری انسان می­پردازد: الف) شناساندن مسیح به دیگران؛ ب) زایش ایمان در قلوب مؤمنان؛ ج) تحقق‌­بخشیِ زمینه­‌های شکل­گیری فضائل اخلاقی در مؤمنان. روح‌­القدس در این سه ساحت، به‌­ویژه در تحقق فضائل اخلاقی نقشی کلیدی برای رستگاری انسان ایفا می­‌کند. با وجود آنکه آگوستین در مورد روح‌­القدس و کارکرد­های او در نظام هستی بسیار سخن گفته و تأمل ورزیده است، اما در طراحیِ نظام خود نسبت به این جایگاه اعتنایی نداشته و آن را در صورت‌­بندیِ رستگاری انسان منعکس نساخته است که این خود، باعث نقص در تحقق رستگاری انسان می‌­شود. از این روی پژوهش حاضر سعی دارد با مراجعه مستقیم به آثار آگوستین و با رویکرد تحلیلی- توصیفی، جایگاه روح‌­القدس را در نظام رستگاری تحلیل و بررسی کند.