بررسی تأثیر آزادسازی تجاری بر رشد و تجارت کشاورزی ایران: کاربرد رگرسیون فازی
نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدة مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
2 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
3 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
4 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
doi
10.22059/jne.2025.393354.2795چکیده
آزادسازی تجاری یکی از اصول مهم در ارزیابی توسعهیافتگی اقتصاد کشورها است. با توجه به اهمیت موضوع بررسی آزادسازی تجاری KOF برمتغیرهای کلان اقتصادی از جمله رشد و تجارت در بخش کشاورزی بهعنوان یکی از بخشهای راهبردی در اقتصاد ضروری است. در مطالعة حاضر تأثیرعدم قطعیت آزادسازی تجاری بر رشد و تجارت کشاورزی ایران به کمک مدل رگرسیون فازی با ضرایب متقارن و نامقارن برای دورة زمانی 1400-1371 بررسی شده است. با توجه به انعطافپذیری مدل رگرسیون فازی سه کران بالا، متوسط و پایین صادرات، واردات و نرخ رشد بخش کشاورزی در شرایط عدم قطعیت محاسبه شد. بررسی تأثیر کرانه ای بالای صادرات و نرخ رشد بخش کشاورزی در درجة عضویت 0/9 حاکی از آن است که عدم قطعیت در آزادسازی تجاری و نرخ واقعی ارز و سایر عوامل تأثیر قابل توجهی بر رشد و تجارت بخش کشاورزی دارد این موضوع حساسیت بخش کشاورزی را در مواجه با مباحث سیاستهای اقتصادی برجسته میکند. نتایج این مطالعه نشان میدهد که متغیر شاخص آزادسازی تجاری KOF در کران بالا از بین سایر عوامل بیشترین تأثیر را بهترتیب با ضرایب 2/978، 1/963و 0/002 بر واردات، صادرات و نرخ رشد محصولات کشاورزی دارد. همچنین ارزش افزودة بخش کشاورزی بر واردات محصولاتکشاورزی درکران بالا با ضریب 5/492 بیشترین تأثیر را دارد و تأثیر آن بر صادرات محصولات کشاورزی در هر سه کران یکسان و برابر با 0/095 است. نرخ واقعی ارز نیز بیشترین تأثیر را در کران بالابه ترتیب با ضرایب 0/013 بر صادرات و 0/001 بر واردات و نرخ رشد بخش کشاورزی داشته است.