بررسی تأثیر آزادسازی تجاری بر رشد و تجارت کشاورزی ایران: کاربرد رگرسیون فازی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدة مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

2 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

4 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

doi
10.22059/jne.2025.393354.2795
چکیده

آزادسازی تجاری یکی از اصول مهم در ارزیابی توسعه­یافتگی اقتصاد کشورها است. با توجه به اهمیت موضوع بررسی آزادسازی تجاری KOF برمتغیرهای کلان اقتصادی از جمله رشد و تجارت در بخش کشاورزی به­عنوان یکی از بخش­های راهبردی در اقتصاد ضروری است. در مطالعة حاضر تأثیرعدم ­قطعیت آزادسازی تجاری بر رشد و تجارت کشاورزی ایران به کمک مدل رگرسیون ­فازی با ضرایب متقارن و نامقارن برای دورة ­زمانی 1400-1371 بررسی شده ­است. با توجه ­به انعطاف­پذیری مدل رگرسیون ­فازی سه­ کران بالا، متوسط و پایین صادرات، واردات و نرخ رشد بخش کشاورزی در شرایط عدم ­قطعیت محاسبه شد. بررسی تأثیر کران­ه ای بالای صادرات و نرخ رشد بخش کشاورزی در درجة عضویت 0/9 حاکی از آن است که عدم ­قطعیت در آزادسازی تجاری و نرخ واقعی ارز و سایر عوامل تأثیر قابل ­توجهی بر رشد و تجارت بخش کشاورزی دارد این موضوع حساسیت بخش کشاورزی را در مواجه با مباحث سیاست­های اقتصادی برجسته می­کند. نتایج این مطالعه نشان می­دهد که متغیر شاخص آزادسازی تجاری KOF در کران ­بالا از بین سایر عوامل بیشترین تأثیر را به‌ترتیب با ضرایب 2/978، 1/963و 0/002 بر واردات، صادرات و نرخ رشد محصولات کشاورزی دارد. همچنین ارزش افزودة بخش کشاورزی بر واردات محصولات­کشاورزی درکران بالا با ضریب 5/492 بیشترین تأثیر را دارد و تأثیر آن بر صادرات محصولات ­کشاورزی در هر سه کران یکسان و برابر با 0/095 است. نرخ واقعی ارز نیز بیشترین تأثیر را در کران بالابه­ ترتیب با ضرایب 0/013 بر صادرات و 0/001 بر واردات و نرخ رشد بخش کشاورزی داشته ­است.