شناسایی و تحلیل کلان چالشهای محیط زیستی استان اصفهان
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
2 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی،دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
4 بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران
5 گروه مهندسی شهرسازی، دانشکدة فنی و مهندسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
6 گروه جامعهشناسی سیاسی، دانشکدة علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
7 گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
8 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
9 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
10 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
11 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
12 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
13 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
14 گروه جغرافیا برنامهریزی شهری، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
15 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
16 گروه آب و هواشناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
17 گروه مهندسی صنایع، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
18 گروه ژئودزی، دانشکدة مهندسی نقشهبرداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.
19 گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
20 گروه آب و هوا شناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
21 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
22 گروه اقتصاد سیاست و توسعة کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
23 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22059/jne.2025.391991.2782چکیده
در این تحقیق توصیفی-تحلیلی، مهمترین چالشهای محیطزیستی استان اصفهان و عوامل مؤثر در شکلگیری آنها با استفاده از پرسشنامهای شامل 9 کلان چالش اصلی و 102 عامل مرتبط، در جامعة آماری 222 نفر شناسایی شد. تعیین مهمترین چالشها و عوامل مؤثر بر آنها در سه نوع تقسیمبندی شامل عموم افراد، گروههای تحصیلی و گروههای شغلی با استفاده از آزمون کروسکال-والیس و در ادامه آزمون دان-بون فرونی انجام شد. نتایج حاصل از مقایسة آماری از نظر عموم افراد، کلان چالشهای استان اصفهان را در 3 گروه کلی قرار داد که مهمترین آنها بهترتیب اهمیت در گروه a و b شامل: خشکی زایندهرود و تالاب بینالمللی گاوخونی و چالش آلودگی هوا (a)، ضعف حکمرانی محیطزیست (ab) و فرونشست زمین (b) قرار گرفتند. نتایج مقایسههای آماری نظرات افراد در مورد تعیین چالشهای اصلی، اختلاف نظری بین طبقات مختلف شغلی و یا تحصیلی را نشان نداد (0/05=alpha). نتایج نشان داد عوامل مؤثر بر دو چالش خشکی زایندهرود و تالاب بینالمللی گاوخونی و فرونشست زمین در اکثر موارد مشترک بوده و شامل عدم تأمین حقابة رودخانة زایندهرود و تالاب بینالمللی گاوخونی، برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی و طرحهای انتقال آب از حوضة گاوخونی میشود. نتایج مقایسة آماری عوامل مؤثر بر چالش آلودگی هوا، اختلاف معنیداری (0/05=alpha) بین تمرکز صنایع بزرگ و عدم نظارت بر استفاده از تجهیزات کاهش دهنده و کنترل کنندة انتشار آلودگی با دیگر عوامل نشان داد. در رابطه با چالش ضعف حکمرانی محیطزیست نیز جای ندادن محیطزیست در اولویتهای سرمایهگذاری دولت برای کنترل، پیشگیری، رفع یا تقلیل مشکلات محیطزیستی بهعنوان مهمترین عامل تعیین شد. نتایج اختلاف معنیداری بین دیدگاههای گروههای شغلی و تحصیلی نشان نداد. این مطالعه میتواند مبنایی برای برنامهریزیهای مدیریتی و سیاستگذاریهای محیطزیستی در استان اصفهان باشد.
