فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پارک ملی گلستان و منطقة حفاظت‌شدة جهان‌نما، تغییرات رویشگاه‌های جنگلی و کاهش درختان به‌دلیل بیماری‌ها و گیاهان نیمه‌انگل از چالش‌های اصلی است. این پژوهش با هدف ارزیابی تهدیدات و ارائة راهکارهای مدیریتی در سطح 121.512 هکتار انجام شد. با استفاده از روش یک‌چهارم نقطة مرکزی، ۶۵۵ قطعه نمونه با فاصلة ۱۰۰۰ متر پیاده‌سازی و داده‌هایی شامل تعداد درختان بیمار و سالم، نوع و محل خسارت، درصد خشکیدگی و رتبة خسارت ثبت گردید. نتایج نشان داد ۱۷ گونة قارچ بیماری‌زا و دو گیاه نیمه‌انگل ارس واش (Arceuthobium oxycedri) و دارواش (Viscum album) در منطقه فعال هستند. پهنه‌بندی خطر بیماری در پنج رتبه (از سالم تا خشک) انجام شد. در پارک ملی گلستان (90.193 هکتار)، 20/34٪ درختان بیمار، 3/58٪ کاملاً خشک‌شده و 35/37٪ مساحت آلوده به دارواش بود. در منطقة جهان‌نما (31.317 هکتار)، 34/50٪ مساحت آلوده به گیاهان نیمه‌انگل و ۱٪ درختان خشک‌شده بودند. همپوشانی خسارت بیماری‌های قارچی و گیاهان نیمه‌انگل در رویشگاه‌های ممرز، کچف، بلندمازو و زالزالک مشاهده شد که منجر به ایجاد گپ و گسستگی در زیستگاه‌ها شده است. در صورت عدم کنترل این عوامل، تخریب گستردة اکوسیستم و مرگ درختان در مقیاس وسیع دور از انتظار نخواهد بود. این مطالعه لزوم تدوین سیاست‌های مدیریت یکپارچه برای اولویت‌بندی اقدامات حفاظتی را تأکید می‌کند.