بررسی اثر رانت منابع طبیعی و تجارت بر ارزش افزودة بخش کشاورزی در کشورهای منتخب عضو اوپک
نویسندگان
1 گروه اقتصادکشاورزی، دانشکدة مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
2 گروه اقتصادکشاورزی، دانشکدة مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
3 گروه اقتصادکشاورزی، دانشکدة مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
4 گروه اقتصادکشاورزی، دانشکدة مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
doi
10.22059/jne.2025.395155.2805چکیده
نفرین منابع یکی از این توضیحات مربوط به جریان اصلی اقتصاد تجارت بینالملل است که بیان میکند درآمدهای بادآورده منابع طبیعی تأثیر منفی بر سایر بخشها دارد. این امر با فروپاشی بخش تولید بهدلیل افزایش ارزش پول داخلی و انحراف منابع تولیدی از سایر بخشهای اقتصاد به بخش منابع طبیعی انجام میشود. هدف از انجام این پژوهش، بررسی ارتباط میان رانت منابع طبیعی در کشورهای منتخب عضو اوپک و ارزش افزودة بخش کشاورزی میباشد. به این منظور از دادههای تلفیقی کشورهای منتخب عضو اوپک دورة زمانی 2000 تا 2020 و روش اثرات ثابت استفاده گردید؛ برآورد یکبار برای کشورهای منتخب عضو اوپک و یکبار با بهکارگیری متغیر موهومی برای ایران انجام شد. نتایج بهدستآمده از برآورد مدل با اثرات ثابت کشورهای منتخب عضو اوپک نشان داد که متغیرهای انتشار دیاکسیدکربن و رانت منابع طبیعی بر رشد ارزش افزودة بخش کشاورزی اثر معنیداری و منفی دارد؛ در حالیکه برآورد نتایج مدل اثرات ثابت متغیر موهومی برای ایران نشان داد که متغیرهای موهومی انتشار دیاکسیدکربن و رانت منابع طبیعی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی تأثیری ندارد. با توجه به نتایج بهدستآمده میتوان گفت که فرضیة نفرین منابع طبیعی در کشورهای منتخب عضو اوپک تأیید میشود؛ اما در ایران، بهدلیل تحریمهای نفتی و مالی در سالهای گذشته، این متغیر معنیدار نشده و این فرضیه در ایران تأیید نمیگردد. بر این اساس پیشنهاد میشود که سیاستگذار تفاوت اثرپذیری ارزش افزودة بخش کشاورزی از رانت منابع طبیعی و انتشار دیاکسیدکربن را در سیاستهای اعمالشده، در نظر بگیرد.
