فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از میان انواع آلاینده‌های منابع آبی فلزات سنگین به‌دلیل عدم تجزیه‌پذیری زیستی، قابلیت تجمع در زنجیرة غذایی و اثرات سوء‌ حاد و مزمن بر سلامت انسان بسیار نگران‌کننده هستند، بنابراین با توجه به آلودگی فزایندة منابع آب و اهمیت پایش مداوم آنها، در این تحقیق نسبت به بررسی تجمع برخی فلزات سنگین در عضلة ماهی و ارزیابی ریسک سلامت ناشی از مصرف ماهی سارم دهان‌بزرگ صید شده از منطقة دشتیاری (جایگاه تخلیة صید بریس، پسابندر و گواتر) اقدام شد. فلزات سنگین مورد بررسی در نمونه‌های صید شده شامل کادمیوم، سرب، کروم، روی، مس و نیکل بودند. برای سنجش غلظت این فلزات، نمونه‌ها با استفاده از روش هضم شیمیایی مرطوب اسیدی تک‌مرحله‌ای آماده‌سازی شدند. سپس ارزیابی وضعیت سلامت و خطر احتمالی ناشی از مصرف این فلزات با استفاده از شاخص محیط زیست (EPA) مورد بررسی قرار گرفت. طبق نتایج بالاترین آلودگی فلزات سنگین در ماهی سارم دهان‌بزرگ متعلق به منطقة بریس با شاخص شاخص آلودگی فلزی برابر با 1/44 بود. غلظت کادمیوم و سرب بین ماهیان مناطق اختلاف معنی‌دار داشت (0/05>P)، در حالی‌که برای مس و روی تفاوت معنی‌داری در ماهیان مناطق مختلف مشاهده نشد (0/05<P). بیشترین مقدار جذب روزانه و هفتگی فلزات مربوط به مس و روی و کمترین به کادمیوم، کروم و نیکل اختصاص داشت. شاخص‌های خطر هدف و تجمعی در تمامی مناطق کمتر از 1 بوده و نشان‌دهندة ایمن بودن مصرف این ماهی از نظر ریسک غیرسرطان‌زای فلزات سنگین است. با توجه به شاخص آلودگی فلزی، منطقة بریس نیازمند اولویت‌بندی در پایش و مدیریت آلودگی است، همچنین، پایش دوره‌ای در پسابندر و حفظ کیفیت محیط‌زیست در گواتر برای پایداری وضعیت ضروری است.