بررسی پیامدهای محیط‌زیستی تصفیه‌خانة فاضلاب شهرستان زابل با رویکرد چرخة حیات

نویسندگان

1 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

3 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

4 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

doi
10.22059/jne.2025.402134.2840
چکیده

این مطالعه با هدف شناسایی پیامدهای محیط‌زیستی تصفیه‌خانة فاضلاب شهرستان زابل و تعیین نقاط بحرانی یا نقاط ضعف سیستم تصفیه‌خانه و ارائة راهکار اصلاحی جهت کاهش شدت اثرات به روش ارزیابی چرخة حیات انجام شد. بدین‌منظور، فاکتورهای کیفی و برخی فلزات سنگین  در نمونۀ فاضلاب ورودی و پساب خروجی تصفیه‌خانه اندازه‌گیری شد. سپس، پیامدهای میانی و پایانی محیط‌زیستی تصفیه‌خانه به‌ازای واحد کارکردی (۱ مترمکعب تصفیة فاضلاب) توسط ReCiPi 2016 H برآورد شد. اثرات اقلیمی تصفیه‌‌خانه نیز به کمک روش ارائه شده توسط هیأت بین دولتی تغییر اقلیم (IPCC) تعیین گردید. هریک از پارامترهای انرژی‌خواهی تجمعی (CED) و ردپای اکولوژیک (EF) نیز محاسبه شد. براساس آزمون ReCiPe، مهم‌ترین عوامل مؤثر، برق مصرفی و سولفات موجود در پساب بود که بیشترین تأثیر را بر سمیت اکوسیستم‌های خشکی (Kg 1,4-DCB eq 0/509)، سمیت اکوسیستم‌های آب شیرین (kg 1,4-DCB eq 0/251)، سمیت غیر سرطانزایی انسانی (kg 1,4-DCB eq 27/7) و سمیت اکوسیستم‌های دریایی (Kg 1,4-DCB eq 0/259) داشتند. کربن منتشره نیز برابر 3/969 کیلوگرم CO2 برآورد شد. همچنین مهم‌ترین شکل انرژی مصرفی نیز سوخت‌های فسیلی تعیین شدند. در بخش ردپای اکولوژیک، نیز بیشترین تأثیر بر سلامت انسان به‌دست آمد. به‌طور کلی مصرف برق و سولفات نقطة بحرانی تأثیرگذار بر پیامدهای محیط‌زیستی تصفیه‌خانه بودند. با جایگزین کردن انرژی‌های پاک مانند بادی و خورشیدی، می‌توان تأثیر استفاده از سوخت‌های فسیلی را کاهش داد. همچنین بهبود علمکرد تصفیة هوازی پساب ورودی و به‌دنبال آن کاهش غلظت آلاینده‌های مختلف مثل سولفات، می‌تواند تأثیر معنی‌داری در کاهش میزان پیامدها داشته باشد.