رابطه تصویر و نشانه نوشتاری نشان تجاری در بستهبندی محصولات غذایی شور و تندمزه با تأکید بر طراحی حسی
نویسندگان
1 دانشیار گروه ارتباط تصویری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.47176/packaging.2026.1247چکیده
هنر بستهبندی کالا علاوه بر ویژگیهای کارکردی، حفظ کیفیت و سهولت انتقال و ارایه محصول، ویژگیهای بصری، اطلاعرسانی و ارتباطی محصول با مخاطب را شکل میدهد. پرسش اصلی تحقیق حاضر این است که نشانههای نوشتاری نام نشان تجاری و نشانههای تصویری(مسکات، نوع محصول) در بستهبندی محصولات خوراکی شور و تندمزه چه مفاهیم صریح و ضمنی را در بر میگیرند و چه ارتباطی میان تصویر و نشانه نوشتاری نام نشان تجاری در طراحی بستهبندی این محصولات وجود دارد. هدف تحقیق، تحلیل معنای ضمنی نشانههای تصویری و نشانهنوشت در بستهبندی برخی محصولات غذایی تند و شور مزه میباشد. توجه به معنای حسی نشانهها با بهکارگیری مفاهیم صریح و ضمنی و روابط تداعی در نظریه نشانهشناسی سوسور و کارکرد ارجاعی نشانهها در نظریه پیرس و همچنین نظریه طراحی حسی در نظریه نورمن است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی است. روش گردآوری مطالب کتابخانهای از طریق یادداشتبرداری و تصویرخوانی و مصاحبه عمیق است. روش تجزیه تحلیل دادهها کیفی است. از نمونهگیری کیفی هدفمند در انتخاب بستهبندی استفاده شده است. بازخورد بالای 80 درصد نتایج مصاحبهها نشان میدهد، مخاطب محصولات غذایی تند و شور مزه قادر به درک روابط نشانهای و تأثیرات حسی طراحی بستهبندی است. در واقع نشانهها از سطوح اداراک ظاهری و رفتاری مخاطب عبور نموده و خاطره پایداری از طعم و مزه را برایشان ایجاد میکند که در اینصورت حس انعکاسی(خاطرهانگیز) با حس چشایی همراه میگردد و کانال این ارتباط، حس دیداری است. که با نظریه نورمن قابل تفسیر است. نتایج نشان میدهد معنای حسی نشانه نوشت معانی ضمنی ترد، خوشمزه، هیجانانگیز بودن، تحریک حس دیداری، شنوایی و چشایی را از طریق طراحی حروف و رنگ در هماهنگی با نشانههای تصویری ارایه میدهند. رابطه عناصر بصری رنگ، نوشتار و تصویر تکاملی و همنشینی است و این تکامل در متمایز نشان دادن مزه محصول و برانگیختن حس چشایی کارآمد است.