رابطه تصویر و نشانه نوشتاری نشان تجاری در بسته‌بندی محصولات غذایی شور و تندمزه با تأکید بر طراحی حسی

نویسندگان

1 دانشیار گروه ارتباط تصویری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.47176/packaging.2026.1247
چکیده

هنر بسته­بندی کالا علاوه بر ویژگی­های کارکردی، حفظ کیفیت و سهولت انتقال و ارایه محصول، ویژگی­های بصری، اطلاع‌رسانی و ارتباطی محصول با مخاطب را شکل می­دهد. پرسش اصلی تحقیق حاضر این است که نشانه­های نوشتاری نام نشان تجاری و نشانه­های تصویری(مسکات، نوع محصول) در بسته­بندی محصولات خوراکی شور و تند­مزه چه مفاهیم صریح و ضمنی را در بر می­گیرند و چه ارتباطی میان تصویر و نشانه نوشتاری نام نشان تجاری در طراحی بسته­بندی این محصولات وجود دارد. هدف تحقیق، تحلیل معنای ضمنی نشانه­های تصویری و نشانه­نوشت در بسته­بندی برخی محصولات غذایی تند و شور مزه می­باشد. توجه به معنای حسی نشانه‌ها با به‌کارگیری مفاهیم صریح و ضمنی و روابط تداعی در نظریه نشانه‌شناسی سوسور و کارکرد ارجاعی نشانه‌ها در نظریه پیرس و همچنین نظریه طراحی حسی در نظریه نورمن است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی است. روش گردآوری مطالب کتابخانه­ای از طریق یادداشت­برداری و تصویرخوانی و مصاحبه عمیق است. روش تجزیه تحلیل داده­ها کیفی است. از نمونه­گیری کیفی هدفمند در انتخاب بسته­بندی استفاده شده است. بازخورد بالای 80 درصد نتایج مصاحبه­ها نشان می­دهد، مخاطب محصولات غذایی تند و شور مزه قادر به درک روابط نشانه­ای و تأثیرات حسی طراحی بسته­بندی است. در واقع نشانه­ها از سطوح اداراک ظاهری و رفتاری مخاطب عبور نموده و خاطره پایداری از طعم و مزه را برایشان ایجاد می­کند که در این‌صورت حس انعکاسی(خاطره­انگیز) با حس چشایی همراه می­گردد و کانال این ارتباط، حس دیداری است. که با نظریه نورمن قابل تفسیر است. نتایج نشان می­دهد معنای حسی نشانه نوشت معانی ضمنی ترد، خوشمزه، هیجان­انگیز بودن، تحریک حس دیداری، شنوایی و چشایی را از طریق طراحی حروف و رنگ در هماهنگی با نشانه­های تصویری ارایه می­دهند. رابطه عناصر بصری رنگ، نوشتار و تصویر تکاملی و همنشینی است و این تکامل در متمایز نشان دادن مزه محصول و برانگیختن حس چشایی کارآمد است.