فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‏های اخیر استفاده از پرتوها به منظور فراوری غیرحرارتی برای تأمین سلامت مواد غذایی بسیار رایج شده است. یکی از روش‏های در حال توسعه ذخیره‌سازی مواد غذایی، پرتودهی آن‏ها با پرتو‏های یون‌ساز می‏باشد. در این روش، باکتری‏ها، قارچ‏ها و انگل‏های مضر که باعث فساد مواد غذایی می‏شوند، از بین رفته و ماندگاری مواد غذایی بیشتر می‏شود. پرتودهی فرایندی فیزیکی سریع، کارآمد، کم هزینه و بدون آلودگی است که همانند فرایندهای سنتی مثل حرارت دادن، به منظور ماندگاری بهتر و طولانی مدت مواد غذایی به کار می‏رود. در این روش ماده غذایی در محفظه بسته، به‌صورت بسته‏بندی شده، در یک زمان و دُز معین توسط پرتوهای یون‌ساز پرتودهی می‏شود. مواد غذایی به ویژه در کشورهای در حال توسعه مناطق گرمسیری، با رطوبت و دمای بالا، بیشتر در معرض آلودگی و از بین رفتن هستند. بنابراین، بسته‌بندی و پرتودهی مواد غذایی از بهترین راه‏های نگهداری آن‏ها است. این روش موجب از بین رفتن میکروارگانیسم‌های مولد فساد و بیماری، کاهش یا حذف آلرژن‌های غذایی، تجزیه مواد مضر و توکسین‌های غذایی می‌شود. این روش لزوم استفاده از مواد نگهدارنده‏ شیمیایی زیان‌آور را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، پرتودهی باعث حفظ تازگی طبیعی در اقلام غذایی می‏گردد. همچنین استفاده از دُزهای بالا که در شرایط خاص، باعث سترون کردن محصولات می‏گردد، سبب کاهش نیاز به نگهداری مواد غذایی در شرایط یخچالی و در نهایت منجر به کاهش مصرف انرژی به‌ویژه در حمل و نقل خواهد شد. همچنین با کمک این روش نوین فراوری می‌توان از تبدیل قسمت عمده‌ای از محصولات کشاورزی به ضایعات درنتیجه عدم استفاده از روش‌های فراوری پس از برداشت و عدم نگهداری در شرایط مناسب جلوگیری نمود.