کاربرد مدل‌سازی پویایی سیستم و روش ارزیابی تأثیر چرخة زندگی براساس نقطة پایانی در بررسی سناریوهای مختلف مدیریت پسماند

نویسندگان

1 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 گروه مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه مدیریت صنعتی، دانشکدة مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 مرکز تحقیقات فناوری‌های محیطی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران.

5 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/jne.2025.385919.2731
چکیده

هدف این مطالعه توسعة مدل جامع سیستم مدیریت پسماند شهری جهت مقایسة سناریوهای مختلف مدیریت پسماند است. به‌همین منظور یک مدل جامع با استفاده از رویکرد پویایی سیستم توسعه داده شد، علاوه بر این، از روش ارزیابی چرخة زندگی براساس نقطة پایانی برای مقایسة سناریوهای مختلف مدیریت پسماند استفاده گردید. نتایج اعتبارسنجی تغییرات جمعیت و میزان پسماند نشان‌دهندة ارزش پیش‌بینی عالی مدل بود.  نتایج نشان داد که میزان تولید پسماند در دوران شبیه‌سازی در حال افزایش است و حجم پسماند دفن شده در همة سناریوها بیشتر از ظرفیت باقیماندة محل‌ دفن در منطقة مورد مطالعه است. سناریو پایه از نظر شاخص ­های محیط‌زیستی بدترین وضعیت را نشان می­ دهد، به‌طوری‌که در دوران شبیه­ سازی میزان پسماند قابل دفن و انتشار خالص گازهای گلخانه‌ای (برحسب دی‌اکسیدکربن معادل) به‌ترتیب در حدود 21/7 و 10  میلیون تن شده است، همچنین هزینة آسیب محیط­زیستی به‌واسطة دفن‌ پسماندها در دورة شبیه‌سازی نیز به 567 میلیون دلار رسیده است. درحالی‌که، مدیریت پسماندهای آلی از طریق هاضم بی‌هوازی و کمپوست به‌طور قابل‌توجهی سیستم را از نظر شاخص‌های محیط‌زیستی بهبود می‌بخشد. در سناریوی هاضم بی‌هوازی میزان پسماندهای دفن ‌شده، انتشار خالص گازهای گلخانه‌ای و هزینة آسیب محیط‌زیستی در مقایسه با سناریوی پایه به‌ترتیب 66، 269 و 54 درصد کاهش یافته است. این مطالعه نشان داد رویکرد مدل‌سازی پویایی سیستم می‌تواند با ارائة یک نمای کلی از سیستم مدیریت پسماند و آزمایش سیاست‌ها و استراتژی‌های مختلف برای مدیریت پایدار پسماند قابل‌اجرا باشد.