تحلیل محتوای مقالات علمی طراحی بسته‌بندی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 دانشجوی دﮐﺘﺮی ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﻨﺮ، داﻧﺸﮑﺪة ﻫﻨﺮ، داﻧﺸﮕﺎه ﺷﺎﻫﺪ، ﺗﻬﺮان، اﯾﺮان

doi
10.47176/packaging.2026.1248
چکیده

تحلیل مقالات حوزۀ طراحی بسته‌بندی می‌تواند درک بهتری از ضرورت‌ها، موضوعات و مسئولیت‌های این حوزه را به مخاطبان نشان داده و در طول زمان نقاط قوت و ضعف پژوهش‌ها را نمایان سازد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مقالات علمی طراحی بسته‌بندی در ایران با رویکرد تحلیل محتوا است. به این منظور مقالات علمی انتشار یافته در این حوزه که شامل 49 مقاله از 102 پژوهشگر بود، مورد واکاوی قرار گرفت. ابزار استفاده شده در پژوهش یک چک‌لیست کدگذاری بوده است که روایی آن توسط چند تن از اساتید این حوزه سنجیده شده است. روش گردآوری داده‌ها به روش کتابخانه‌ای از طریق فیش‌برداری بوده است. به­منظور توصیف کمّی محتوای مفاهیم، بررسی به شکلی نظام‌مند و در 11 حوزه انجام شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که 49 مقاله طراحی بسته‌بندی از 102 پژوهشگر در نشریات علمی ایران انتشار یافته است. از این تعداد نشریه «علوم و فنون بسته‌بندی» با 27 مقاله 10/55% در میان نشریات علمی در رتبه نخست قرار دارد. سال 1400 با 32/16% بیشترین سهم را در میان سال‌های انتشار داراست. رویکرد غالب، کیفی با 06/53% است. «طراحی بسته‌بندی و مطالعات مصرف‌کننده» با 89/44% بیشترین زیرموضوع مورد بررسی نویسندگان است. از حیث فراوانی همکاری علمی، مقالات با مشارکت یک و دو نویسنده، هر کدام با 65/32% دارای بیشترین فراوانی بوده است. 89/55% نویسندگان مرد و 11/44% نویسندگان زن بوده‌اند. مدیریت با 29/35% بیشترین سهم را در بین رشته‌های دانشگاهی نویسندگان داراست. 11/44% نویسندگان تحصیلات دکتری داشته‌اند. دانشگاه آزاد اسلامی با 72/13% بیشترین وابستگی سازمانی نویسندگان است.