آینده‌پژوهی برنامه‌ریزی و طراحی پارک‌های شهری با رویکرد ارتقای تعاملات اجتماعی

نویسندگان

1 گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 گروه علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22059/jne.2025.390464.2772
چکیده

انواع منظر و فضاهای سبز شهری به‌ویژه پارک‌های شهری از مهم‌ترین فضاهای شهری محسوب می‌شوند و می‌توانند در بهبود روابط اجتماعی بین شهروندان نقش قابل توجهی را داشته باشند. بر همین اساس، هدف از پژوهش حاضر آینده‌پژوهی برنامه‌ریزی و طراحی پارک‌های شهری با رویکرد ارتقای تعاملات اجتماعی بود. برای جمع‌آوری داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای به جهت نگارش مقدمه و مصاحبه در دو مرحله برای دستیابی به بازیگران و اهداف بهره گرفته شد. مصاحبة اول به جهت شناخت بازیگران اصلی و اهداف مهم مرتبط با هدف تحقیق انجام شد و در مرحلة بعدی ماتریس‌های بازیگر-بازیگر و بازیگر-هدف تشکیل گردیده و در قالب نرم‌افزار ورد در اختیار متخصصین قرار داده شد و از آنها درخواست شد ابتدا تأثیرات بازیگران بر روی یکدیگر را مشخص نمایند و سپس میزان موافقت و مخالفت بازیگران با اهداف را آشکار سازند. بعد از وارد کردن نظرات متخصصین در نرم‌افزار مکتور تحلیل‌های مرتبط انجام گرفت و در پایان مدل نهایی تحقیق از طریق نرم‌افزار اطلس تی‌آی استخراج شد. شوراهای اسلامی شهر و شهرداری‌ها تأثیرگذارترین بازیگران، همچنین برنامه‌ریزان شهری و شهرسازان به‌عنوان بازیگرانی که بعد از شوراهای اسلامی شهر و شهرداری‌ها بیشترین تأثیرگذاری را نشان داده‌اند، معرفی شده‌اند و در نهایت مهندسان فضای سبز و معماران منظر به‌عنوان بازیگران تأثیرپذیر یا مغلوب شناخته شدند و در ارتباط با میزان رقابت‌پذیری بازیگران نیز می‌توان گفت که شوراهای اسلامی شهر دارای بیشترین قدرت رقابت در بین بازیگران شناخته شدند و شهرداری‌ها در رتبة دوم رقابت‌پذیری قرار گرفتند که نشان‌دهندة قدرت تأثیرگذاری دو بازیگر مذکور بوده و جهت‌دهی تصمیمات این بازیگران برای سایر بازیگران دخیل را به‌خوبی نمایان می‌سازد. همچنین طراحی فضاهای مکث در پارک‌های شهری، برقراری امنیت و ایمنی در پارک‌های شهری، در نظر گرفتن بازی‌های گروهی و استفاده از نیمکت‌های گروهی مهم‌ترین اهداف و پرهیز از طراحی‌های پیچیده در جایگاه ضعیف‌ترین اهداف و رویکردها به جهت دستیابی از جانب بازیگران هستند.