فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی شدت مواجهه رویشگاه‌های جنگلی با مخاطرات محیطی چندگانه، گامی بنیادین در تحلیل آسیب‌پذیری و برنامه‌ریزی سازگاری این زیست‌بوم‌های حساس به‌شمار می‌آید. این پژوهش با هدف مدل‌سازی شبکه‌مبنای شدت وقوع مخاطرات چندگانه در سطح رویشگاه‌های جنگلی شهرستان دورود، استان لرستان انجام شد. ابتدا با تکیه بر داده‌های مکانی، تصاویر ماهواره‌ای و بهره‌گیری از روش ساختاریافتة دلفی، نقشه‌های ریسک برای ده مؤلفة مخاطره‌زا شامل خشکسالی، ریزگرد، تبخیر و تعرق سالانه، دمای بیشینه، سیلاب، تندباد، زمین‌لغزش، نزدیکی به روستاها، اثر جاده و فرسایش خاک تولید و وزن‌دهی شدند. سپس نقشه‌های طبقه‌بندی‌شده براساس پنج سطح شدت با وزن‌های اختصاص‌یافته ترکیب گردیدند و شاخص نهایی شدت وقوع مخاطرات با میانگین‌گیری شبکه‌ای در واحدهای تحلیلی محاسبه شد. نتایج نشان داد خشکسالی (0/182)، ریزگرد (0/159) و مجاورت با روستا (0/141) دارای بیشترین اهمیت نسبی بوده‌اند. شاخص نهایی بین 0/128 تا 0/414 متغیر بوده و نواحی مرکزی رویشگاه‌ها در معرض شدت بالاتر قرار گرفته‌اند. تحلیل همپوشانی شدت مخاطرات با طبقات تراکم تاج‌پوشش نشان داد که رویشگاه‌های با تراکم متوسط (50–25 درصد) و پایین (25–10 درصد) به‌ترتیب 5/35 درصد و 31/8 درصد از سطوح دارای شدت بالا را شامل می‌شوند. همچنین، 35/9٪ از نواحی با تراکم بیش از 50٪ در طبقه با شدت زیاد مخاطرات قرار گرفته‌اند. نتایج بیانگر نقش ترکیبی تغییرات اقلیمی، مداخلات انسانی و فشارهای کاربری در افزایش شدت مخاطرات و تهدید پایداری اکولوژیک جنگل‌هاست. یافته‌های این مطالعه می‌توانند مبنایی کارآمد برای تصمیم‌سازی هدفمند در حوزة حفاظت، ارزیابی ریسک، مدیریت سازگارانه و ارتقاء تاب‌آوری رویشگاه‌های جنگلی در مواجهه با چالش‌های فزایندة محیطی فراهم آورند.