فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیریت جامع حوزة آبخیز (IWM) رویکردی جامع است که با هدف مدیریت هماهنگ منابع آب، خاک و پوشش گیاهی، به مسائل اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی به‌طور همزمان می‌پردازد. این پژوهش با هدف شناسایی پیشران‌های اجتماعی-اکولوژیک مؤثر بر مدیریت جامع حوزة آبخیز طالقان انجام شده‌است. به‌منظور شناسایی پیشران‌های اجتماعی-اکولوژیک و استخراج و بررسی روابط میان پیشران‌های مؤثر بر مدیریت جامع حوزة آبخیز طالقان از روش مرور منابع پژوهشی استفاده و با روش تحلیل شبکه به بررسی روابط میان پیشران‌های اثرگذار بر مدیریت جامع حوزه پرداخته شد. بدین‌منظور داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از نرم‌افزار UCINET 6 مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. تحلیل شبکة مدیریت یکپارچة حوزة آبخیز طالقان نشان داد که تراکم شبکه 21%، تمرکز شبکه 47/22%، دوسویگی 33/44% و انتقال‌پذیری شبکه 63/87% بود که تعاملات متقابل و انتقال آسان اطلاعات را نشان می‌دهد. میانگین فاصلة ژئودزیک نیز 2/085 بود که نزدیکی پیشران‌ها را بیان می‌کند. پیشران‌های مرکزی شامل نگرش‌های محیط‌زیستی، آموزش و آگاهی، مشارکت جامعه و سیاست‌های دولتی بودند که تأثیر مستقیمی بر مدیریت داشتند، در حالی‌که پیشران‌های پیرامونی مانند فرهنگ محلی، توسعة اقتصادی و سیستم‌های قانونی به‌طور غیرمستقیم اثرگذار بودند. با توجه به چالش‌هایی مانند فرسایش خاک، تغییرات کاربری اراضی و آلودگی منابع آب که ناشی از عدم مدیریت مؤثر هستند، اتخاذ رویکردهای یکپارچه برای حل این ضرورت می‌یابد. بنابراین، این تحقیق می‌تواند مبنایی برای توسعة سیاست‌ها و برنامه‌های مدیریتی مؤثر باشد که هدف آن حفظ منابع طبیعی و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان منطقه است.