فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ذرات معلق به‌دلیل اثرات متنوعی که بر کیفیت هوای محلی، منطقه ­ای و جهانی می­ گذارند از آلاینده­ های اصلی هوا به‌شمار می­ روند. مطالعه بر روی ذرات معلق هوا به‌دلیل توانایی جذب سایر آلاینده ­ها مانند هیدروکربن ­های آروماتیک چندحلقه­ ای (PAHs) و اثرگذاری بر سلامت انسان از اهمیت زیادی برخوردار هستند. هدف از این پژوهش ارزیابی ریسک سلامت PAHs همراه با ذرات معلق (PM2.5) در شهر اصفهان بود. بدین‌منظور نمونه ­برداری 24 ساعته از ذرات معلق PM2.5 هوای شهر اصفهان در 50 نقطة مختلف و در چهار فصل سال (پاییز و زمستان 1396 و بهار و تابستان 1397) با دستگاه نمونه­ بردار هوا با حجم بالا انجام شد. ترکیبات PAHs جمع ­آوری شده بر روی فیلترهای کوارتزی به روش اولتراسونیک استخراج شدند و سپس با استفاده از دستگاه GC-MS اندازه‌گیری شد. به‌منظور ارزیابی ریسک سرطان ­زایی این ترکیبات، پتانسیل سرطان‌زایی معادل بنزو-ا-پایرن برای PAHs محاسبه شد و ریسک سرطان ­زایی این ترکیبات از طریق تنفس، بلع و تماس پوستی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج به‌دست آمده نشان داد که در فصل پاییز و همزمان با پدیدة وارونگی دما مقادیر غلظت PM2.5 و PAHs بیشتر از سایر فصول و بیشتر از حد آستانه بود. مجموع ریسک سرطان­زایی اکثر نقاط شهر اصفهان در دسته خطر بالقوة سرطان­زایی یعنی محدودة 6-10 تا 4-10 قرار گرفت. بیشترین میزان ریسک مربوط به مناطق شهری، شهرک­ های صنعتی و پس از آن ترمینال ­های اتوبوس‌های بین شهری بود. با توجه به نتایج به‌دست آمده مدیریت کنترل منابع تولید ترکیبات PAHs و لزوم برنامه ­ریزی در راستای کاهش انتشار این ترکیبات برای حفظ سلامت ساکنین شهر اصفهان توصیه می ­شود.