فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقش‌برجستۀ خان‌تختی واقع‌در حوالی سلماس یکی از مهم‌ترین آثار دورۀ تاریخی در شمال‌غرب ایران است؛ از یک‌سو، به‌دلیل وضعیت فعلی اثر و عدم کشف کتیبه‌ای در آن، و از سوی دیگر، تعلق این اثر به یک بازۀ زمانی که ابهامات تاریخی در آن وجود دارد باعث وجود آرای مختلف درمورد ویژگی‌ها و تاریخچه‌اش به‌ویژه هویت افراد پیادۀ این اثر شده است. در این پژوهش تلاش بر این بوده تا فرضیه و دیدگاه جدیدی درمورد خلق این سنگ‌‌نگاره ارائه شود. در این تحقیق، داده‌های تاریخی و باستان‌شناختی مرتبط با این اثر به‌صورت میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری گردیده و سپس به روش تحلیلی-تطبیقی به تبیین و تحلیل آن‌ها پرداخته شده است. بر همین‌اساس، آرای محققین پیشین دربارۀ آن ابتدا نقد و چند برداشت تاریخی ازجمله هویت پادشاه ارمنستان در بازۀ زمانی مورد نظر، زمان دقیق پیوستن ارمنستان به ایرانشهر و نیز نقش آن در جنگ‌های ایران و روم اصلاح گردیده است. در ادامه، ساختار سیاسی و فرهنگی حکومت اشکانیان ارمنستان در بازۀ پیش‌فرض ساخت آن تحلیل شده که براساس نتایج حاصل از پژوهش، این سنگ‌نگاره متعلق به اواخر حکومت اردشیر، یعنی زمانی‌که پسرش شاپور یکم را در قدرت شریک کرده بود خلق شده است؛ هم‌چنین هویت پیادگان نیز دو تن از بزرگان محلی ارمنی یا همان ناخارارها می‌تواند باشد و این سنگ‌نگاره به احتمال زیاد یادمان هم‌پیمانی و صلح ارامنۀ ساکن در منطقۀ یاد شده با شاه و ولیعهد ایران است.