بررسی وضعیت هیدروژئوشیمیایی آبخوان دشت خانمیرزا در ارتباط با سازندهای زمین‌شناسی (استان چهارمحال و بختیاری)

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام‌نور، ایران

2 کارشناس‌ارشد زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استادیار پژوهشکده علوم پایه سلامت، مرکز تحقیقات سلولی و ملکولی، دانشکده علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران

4 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

doi
10.22084/nfag.2021.24640.1478
چکیده

آبخوان خانمیرزا در دشت خانمیرزا و در جنوب لردگان در استان چهارمحال و بختیاری واقع شده ‌است. این منطقه از نظر زمین‌ساختاری در زون زاگرس چین­خورده و در جنوب گسل دنا قرار دارد. مطالعات صحرایی و پتروگرافی دال بر حضور سازندهای زمین‌شناسی متنوع (آهک، دولومیت، رس، گچ، نمک، ماسه‌سنگ و سنگ‌های آذرین) از پرکامبرین تاکنون می‌باشد. بررسی سه دوره آنالیز شیمیایی 16 حلقه چاه طی سال­های 1395-1396 و بررسی داده­های هیدروژیوشیمیایی یه دوره 10 ساله نشان­دهنده روند کاهشی کیفیت آب در بخش­های مرکزی و شرقی دشت می­باشد. پهنه­بندی مکانی پارامترهای شیمیایی نمایانگر سیر تکامل ژئوشیمیایی آب زیرزمینی دشت خانمیرزا از تیپ بی­کربناته کلسیک (منیزیک) با غلظت املاح کم در مناطق تغذیه شمال غربی و جنوب شرقی آغاز و به تیپ کلروسدیک در منطقه تخلیه مرکزی دشت خاتمه پیدا می‌کند. نسبت‌های یونی دشت خانمیرزا انحلال ژیپس و نفوذ آب‌شور در اطراف گسل و مرکز دشت را نشان می‌دهد. نتایج آنالیز عناصر سنگین دال بر غلظت بالای 08/0 تا 11/0 = As ، 52/0 تا 46/0=Co، 51/0 تا 43/0=Cd ، 17/83 تا 57/60=Fe، 43/1 تا 96/0=Pb تا چندین برابر استاندارد جهانی در آبخوان می‌باشد. وجود وضعیت تکتونیکی و چینه‌شناسی منطقه مهمترین عامل آلایندگی آب زیرزمینی به عناصر سنگین می‌باشد. حضور سکانس‌های از سازندهای تبخیری هرمز در شرق حوزه، و حضور سازندهای رسی و ماندگاری آب در بخش مرکزی حوزه باعث شوری و تجمع عناصر سنگین در دشت خانمیرزا شده ‌است.