ارزشگذاری اقتصادی تولید آب در جنگلهای هیرکانی با استفاده از InVEST
نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
4 گروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jne.2025.384483.2719چکیده
جنگلها نقش مهمی در تولید و تنظیم جریان آب دارند که در این میان، حوضههای آبخیز جنگلی ضرورتی اجتناب ناپذیر در حفظ آب هستند. در این پژوهش، برای کمی سازی خدمت تولید آب از مدل عملکرد آب در InVEST استفاده شد. داده های مورد نیاز این مدل شامل نقشه های پوشش گیاهی، میانگین بارش و تبخیر و تعرق پتانسیل سالانه، عمق خاک و ریشه، آب قابل دسترس گیاه، مرزهای حوضة آبخیز و همچنین جدول زیست-فیزیکی میباشد. براساس محاسبات انجام شده در سه حوزة جنگلداری-گیلان، مازندران و گلستان، سالانه 276416798 مترمکعب آب تولید می شود که بیشترین میزان تولید آب متعلق به جامعة جنگلی راشستان در حوزة جنگلداری 7 اسالم گیلان با مقدار 4479 مترمکعب در هکتار و کمترین مقدار مربوط به جامعة جنگلی ممرزستان در حوزة جنگلداری 91 گلستان و متوسط تولید آب در کل سطح مورد مطالعه، 3558 مترمکعب در هکتار است. مناطق مورد مطالعه از نظر میزان ارزش اقتصادی خدمت بوم سازگان تولید آب، کاملاً با یکدیگر متفاوت بوده و ارزش یکسانی ندارند. ارزش هر یک از جوامع جنگلی از 240 میلیون ریال تا 367 میلیون ریال و متوسط ارزش هر هکتار از جنگلهای مورد مطالعه 292 میلیون ریال برآورد شد. همچنین، ارزش کل منطقه با مساحت 77683 هکتار، معادل 22666177 میلیون ریال برآورد گردید. نتایج ارزشگذاری مکانی نشان داد که نوع تیپ و جوامع جنگلی در تعیین ارزش خدمت تولید آب بسیار مهم است زیرا تغییر در پوشش گیاهی بهمیزان قابل توجهی بر ارزش خدمت تولید آب مؤثر خواهد بود. ارزشگذاری اقتصادی تولید آب می تواند سبب تشویق مشارکت ساکنین محلی برای حفاظت و مدیریت بوم سازگان شد تا هزینة مربوط به خدمات ارائه شده توسط ذینفعان پرداخت شده و در نتیجه بوم سازگان دچار آسیب کمتر و حفاظت بیشتری شود.