فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عملیات اصلاحی سالهاست که به­ منظور نگهداشت آب، خاک و حفاظت از اکوسیستم ­ها در راستای بهینه ­سازی زندگی آبخیزنشینان اجرا می­ شود. آگاهی از میزان موفقیت و اثرگذاری این پروژه ­ها در طی زمان می­ تواند اجرا و نگهداری از آنها را توجیه نماید. این مطالعه، اثربخشی عملیات مکانیکی (بندهای خاکی، بندهای سنگی-ملاتی و گابیون) و زیستی (کپه ­کاری، بذرپاشی، نهالکاری مثمر و علوفه ­کاری) در حوزة دستی­ تواز، میامی، ایران را بر پوشش گیاهی و ظرفیت مراتع بررسی می ­نماید. اندازه­گیری­ها 15 سال بعد از اجرای عملیات در 7 ­تیپ مرتعی به‌صورت تصادفی-سیستماتیک انجام گرفت. تیپ ­های گیاهی با استفاده از روش فیزیونومی-فلورستیک تعیین شد. درصد پوشش، تولید، وضعیت، گرایش تیپ­های­ گیاهی و ظرفیت چرا (با دیدگاه بهره ­برداری پایدار) در کل حوزه محاسبه و با قبل از اقدامات مقایسه شد. به­منظور تفکیک اثر بارندگی از مدیریت، بارندگی 15 سال قبل و بعد از عملیات با آزمون t مقایسه شد که این اختلاف معنی­ دار نبود. وضعیت متوسط مراتع، گرایش پیش­روندة تیپ ­های گیاهی و بهبود وضعیت تولید نشان­دهندة اثربخشی عملیات اجرا شده بود. تولید در کل حوزه از 901917/6به 1349135/9کیلوگرم و ظرفیت چرا در 90 روز از 5889/2واحد دامی به 7495/19 واحد دامی رسید. همچنین تیپ ­های گیاهی پس از عملیات از 5 تیپ به 7 تیپ گیاهی رسیده بود و گونة درمنه ­دشتی در 5 تیپ غالب بود. در خصوص عملیات مکانیکی باید گفت که اثرگذاری هر عملیات محدود به مرزهای بین تیپ‌های گیاهی یا زیرحوزه ­ها نیست. این عملیات بعضاً در مرز بین دو تیپ گیاهی اجرا شده که با توجه به ماهیت پروژه قادرند بر تیپی که فاقد عملیات هم هست، اثرگذار باشند. اگرچه عملیات پایدار و مقرون ­به­ صرفه عملیات زیستی است که در سطح وسیع قابلیت اجرا دارد، اما عملیات مکانیکی نیز در شرایط فرسایش پیش­ رونده، ضروری بوده و فرصت مناسب برای استقرار پوشش گیاهی و کنترل فرسایش را فراهم می ­آورد.