ارزیابی اثرات طرح آبادانی و پیشرفت منظومه‌های روستایی در ارتقای سرمایة اجتماعی

نویسندگان

1 گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 موسسة کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه معماری و شهرسازی، دانشکدة شهرسازی، دانشگاه آزاد تهران مرکز، تهران، ایران.

4 گروه کارآفرینی سازمانی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.384253.2718
چکیده

سرمایة اجتماعی به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در توسعة پایدار جوامع روستایی شناخته می‌شود. همچنین حکمرانی مشارکتی که به‌عنوان یک رویکرد مؤثر در توسعة پایدار شناخته می‌شود، نیازمند بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن به‌خصوص سرمایة اجتماعی جامعة محلی است. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر اجرای طرح آبادانی و پیشرفت منظومه‌های روستایی، که توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و با همکاری پژوهشکدة سوانح طبیعی اجرا شده است، بر سرمایة اجتماعی در میان صاحبان حساب صندوق‌های اعتباری خرد روستایی در شهرستان باخرز پرداخته است. روش پژوهش شامل استخراج روابط اعتماد و مشارکت در قبل و بعد از اجرای طرح از طریق پرسشنامة تحلیل شبکه بین صاحبان حساب صندوق‌های اعتباری خرد 8 روستای شهرستان باخرز بوده است. نتایج تحقیق نشان داد در بعد از اجرای طرح، افزایش قابل توجهی در شاخص‌های سطح کلان شبکة اعتماد و مشارکت رخ داده است؛ به‌طوری‌که شاخص تراکم شبکة اعتماد از 35/4% به 59/4% و تراکم شبکة مشارکت از 31/6% به 61/7% افزایش یافته است. همچنین، میانگین فاصلة ژئودزیک در شبکة اعتماد از 1/71 به 1/41 و در شبکة مشارکت از 1/86 به 1/29 کاهش یافته است. به‌علاوه، کاهش شاخص تمرکز درجة ورودی در هر دو شبکه، توزیع بهتر قدرت و نفوذ را در بین کنشگران نشان داد. افزایش شاخص دوسویگی و انتقال‌پذیری روابط نیز در هر دو شبکه، به تسهیل روابط بین افراد کمک نموده است. به‌طور کلی، این نتایج نشان‌دهندة افزایش سرمایة اجتماعی در مناطق روستایی مورد مطالعه بوده، همچنین بهبود حکمرانی مشارکتی را نیز تأیید می‌کند.