افزودهای بر منطق کوانتومیِ پاتنم
نویسندگان
1 دانشیار، گروه فلسفه و کلام، دانشگاه اصفهان، ایران
doi
10.22034/jpiut.2023.54209.3412چکیده
هیلاری پاتنم در آثارش از منطق کوانتومی دفاع میکند و اعتقاد دارد با توجه به مسائل بهوجودآمده در مکانیک کوانتوم، منطق کلاسیک توان پاسخگویی به این مسائل را ندارد. از اینرو، نیازمند یک طرح منطقیِ غیرکلاسیک (کوانتومی) هستیم. پاتنم سه دلیل اصلی برای گذار از منطق کلاسیک به منطق کوانتومی را برمیشمارد: 1. تردید در صدقهای ضروریِ منطق، 2. امکان تغییر منطق و 3. طرح منطق سهارزشی. دیدگاههای پاتنم دربارۀ این گذار به منطق کوانتومی از چند جهت قابل نقد و بررسی است: 1. پاتنم بهرغم انتقاد از منطق کلاسیک، بهوسیلۀ قواعد این منطق، از منطق کوانتومی دفاع میکند. 2. اطلاق منطقِ «درست» به منطق کوانتومی ادعای بزرگی است. 3. نتایج ضرب دکارتی در تحلیل پاتنم تغییر کرده است. 4. پاتنم در منطقش بهجای تکیه بر «اصول موضوعه» به «شهود» توجه دارد. 5. ارزش صدق میانه، در منطق کوانتومی، ارزشی بیفایده و خطاانگیز است. بهرغم این انتقادات، ما معتقدیم با نگاهی تحلیلی، تکمیلی و انتقادی میتوان به بخش زیادی از این اِشکالات پاسخ داد. هدف این نوشتار، بازسازی نقاط قوت و ضعف دیدگاههای پاتنم در کاربست منطق کوانتومی است.