تمایل خانوارهای روستایی-کشاورز شهرستان باوی نسبت به توسعة کسب‌و‌کارهای سبز در محیط‌زیست

نویسندگان

1 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکدة مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.375708.2663
چکیده

کسب‌وکارهای سبز یا دوستدار محیط‌زیست به‌عنوان رویکردی برای ارتقای کمی و کیفی محصولات کشاورزی با حفظ محیط‌زیست در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. این رویکرد اهداف توسعة پایدار کشاورزان را دنبال می‏ کند و منجر به کاهش مصرف نهاده‏ های غیرطبیعی، کود و سموم شیمیایی می‏شود و منجر به تولید محصول سالم برای مصرف‌کنندگان می‏ شود. اما در کشورهای در حال توسعه، کشاورزان به‌دلیل عدم شناخت از مزایای اقتصادی و اجتماعی آن تمایلی به فعالیت در این بخش ندارند. در این راستا این پژوهش با هدف کلی بررسی عوامل مؤثر تمایل خانوارهای روستایی-کشاورز نسبت به توسعة کسب‌و‌کارهای سبز در محیط‌زیست انجام شد. این تحقیق  از نظر ماهیت از نوع تحقیقات کمی، با توجه به هدف کاربردی، از لحاظ گردآوری داده‏ ها جزء تحقیقات توصیفی از نوع همبستگی و از لحاظ زمانی یک مطالعة تک‌مقطی بود. جامعة‏ آماری تحقیق شامل کلیة خانوارهای روستایی-کشاورز در شهرستان باوی (استان خوزستان) بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعداد 385 نفر تعیین، و نمونه ‏ها با روش نمونه‏ گیری طبقه ‏ای با انتساب متناسب برای مطالعه انتخاب شدند. شهرستان باوی دارای چهار بخش ویس، ملاثانی، عنافجه و زرگان می‏ باشد، از هر یک از بخش ‏ها دو دهستان و در نهایت از هر دهستان دو روستا برای مطالعه انتخاب شدند که به‌طور کلی داده‏ ها پژوهش در 16 روستا جمع ‏آوری شد.  ابزار اصلی تحقیق پرسشنامه ‏ای بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. تجزیه و تحلیل داده‏ ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی توسط نرم‏افزارهای SPSS و Smart Pls انجام شد. در این پژوهش از تئوری رفتار برنامه‏ ریزی شده به‌عنوان چارچوب نظری تحقیق استفاده شد. نتایج نشان داد که متغیرهای چارچوب نظری (نگرش، هنجارهای ذهنی، کنترل رفتار درک شده) اثر مثبت و معنی ‏داری بر تمایل خانوارهای روستایی نسبت به توسعة کسب‌و‌کارهای سبز در محیط‌زیست دارند و قادرند 59/3درصد واریانس را در این زمینه تبیین نماید. همچنین نتایج همبستگی نشان داد که بین متغیرهای سن، تحصیلات و آگاهی در زمینة حفظ محیط‌زیست با تمایل رابطة معنی ‏داری وجود دارد. با توجه به اینکه کنترل رفتار درک شده مهمترین متغیر در این زمینه بود در این راستا به سیاستگذاران پیشنهاد می ‏شود که دوره ‏ها و کارگاه‏ های آموزشی برای کشاورزان در این زمینه برگزار شود تا زمینة توسعة کسب‌و‌کارهای سبز را در محیط فراهم کنند.