فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری اراضی/پوشش زمین (LULC) متأثر از افزایش فعالیت‌‌های مخرب انسانی باعث ایجاد چالش‌‌های محیط‌زیستی متعددی مانند افزایش خطر سیلاب در مناطق پرجمعیت شهری شده است. مدل‌‌سازی پراکنش مکانی-زمانی رواناب و سیلاب شهری و ارزیابی تاب‌‌آوری اکولوژیک شهری در برابر این چالش جهت دستیابی به اهداف توسعة پایدار ضروری است. در این پژوهش با استفاده از داده‌‌های ماهوارة لندست در سامانة مبتنی بر وب گوگل ارث انجین، نقشه‌‌های LULC محدودة شهر رشت که با شهرنشینی سریع مواجه است برای سال‌‌های 1990، 2005 و 2020 تهیه گردید و با استفاده از مدل CA-Markov نقشة LULC برای سال 2035 پیش‌‌بینی شد. در ادامه با استفاده از مدل InVEST-UFRM میزان تولید رواناب و تاب‌‌آوری شهری در برابر خطر احتمالی سیلاب در سال‌‌های مذکور مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که منطقة مورد مطالعه در بازة زمانی 1990 تا 2020 شاهد نرخ بالایی از گسترش شهرنشینی بوده و این روند رو به رشد با افزایش مناطق ساخته‌شده و کاهش چشمگیر زیرساخت‌های سبز در آینده نیز ادامه خواهد یافت. نتایج به‌دست آمده از کاربرد مدل InVEST-UFRM در ارزیابی خطر سیلاب نیز حاکی از این بود که مساحت مناطق با پتانسیل بالای وقوع سیلاب در سال‌های 1990، 2005 و 2020 به‌ترتیب 5/7، 12/6 و 21 درصد بوده است. براساس این مدل، انتظار می‌رود این مساحت تا سال 2035 به 28/2 درصد افزایش یابد. به‌طورکلی مبتنی ‌بر یافته‌های این پژوهش، تغییرات LULC به‌طور قابل توجهی بر کاهش تاب‌آوری اکولوژیک شهر رشت در برابر مخاطرات سیلاب شهری تأثیر گذاشته است. این پژوهش با تلفیق داده‌های سنجش از دور و فناوری‌های نوین، دیدگاه‌های نوینی در خصوص ارزیابی تاب‌آوری سیلاب شهری تحت تأثیر تغییرات کاربری اراضی، به‌ویژه در مناطق با محدودیت داده‌ای، ارائه می‌دهد. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌عنوان یک ابزار راهبردی برای مدیران شهری در اتخاذ تصمیمات آگاهانه جهت مدیریت مؤثر سیلاب‌های شهری در مناطق با ویژگی‌های مشابه مورد استفاده قرار گیرد.