سنجش و ارزیابی مؤلفه‌های محیط‌زیستی در کتاب‌های درسی علوم تجربی مقطع متوسطة اول براساس آنتروپی شانون با نگرش ویژه به رویکرد STSE

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم تجربی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665،تهران، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.379357.2695
چکیده

بهترین سن برای ایجاد عشق و علاقه و حس مسئولیت نسبت به مسائل محیط‌زیست، مقاطع دبستان و متوسطة اول است. هدف این مطالعه بررسی جایگاه مؤلفه‌های محیط‌زیست در کتاب‌های علوم تجربی مقطع متوسطة اول است. روش پژوهش از نوع تجزیه‌و‌تحلیل کتب و داده‌ها براساس شاخص توصیفی آنتروپی شانون می‌باشد. جامعة مورد مطالعه همة کتاب‌های علوم تجربی مقطع متوسطه است. یافته‌ها  نشان داد که بیشترین فراوانی توجه به مؤلفه‌های آموزش محیط‌زیستی،  مربوط به کتاب علوم نهم (67 واحد) و کمترین آن مربوط به کتاب هشتم  است (46 واحد) است. مؤلفه‌های حیوانات و جانوران در کتاب‌های علوم نهم و هشتم، خاک و سنگ در کتاب علوم هشتم، مؤلفة  انرژی و غذا ‌در‌کتاب‌های هفتم و نهم، مؤلفه آب و دریاها در کتاب علوم هفتم از بیشترین توجه و فراوانی برخوردار می‌باشند. بیشترین ضریب اهمیت شانون در سه کتاب علوم تجربی مقطع متوسطة اول به‌ترتیب مربوط به مؤلفه‌ها‌ی جانوران (211/0)، منابع تجدید‌پذیر و تجدید ناپذیر (0/161)، گیاهان، جنگل‌ها و درختان (0/153) و  زیست‌سپهر (0/116) می‌باشد. مؤلفه‌های رشد و جمعیت و محافظت و نگهداری از کمترین ضریب اهمیت شانون برخوردار هستند و به مسائل مهمی مانند هوا و انرژی نیز توجه قابل توجهی نشده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که برنامة درسی علوم تجربی توانسته است در برخی موضوعات محیط‌زیستی متناسب با نیاز دانش‌آموزان آموزه‌هایی در اختیار آنان بگذارد و تا حدودی به مؤلفه‌های آموزش محیط‌زیستی توجه شده است. آموزش با رویکرد STSE می‌تواند نقص‌های کتاب درسی در این خصوص را جبران کند.