فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

لرزش زمین یکی از پیامدهای ناخواسته روش چالزنی و انفجار است. اساساً انتخاب خرج ایمن در تاخیرهای انفجاری، با توجه به حد مجاز لرزش و فاصله‌ی نقطه‌ی حساس مدنظر از محل انفجار، صورت می‌گیرد. در این مقاله با استفاده از داده‌های ثبت شده‌ی مربوط به انفجارات معدن روباز سونگون، کارآیی رابطه‌های تجربی رگرسیونی متداول و روابط جدید مبتنی بر الگوریتم فرا ابتکاری، جهت تخمین ماکزیمم خرج ایمن در هر تاخیر انفجار، ارزیابی شده ‌است. با توجه به اینکه روابط تجربی رایج، عمدتاً جهت تخمین ماکزیمم سرعت ذرات ارائه شده‌اند، هنگامی‌که خرج ایمن به‌صورت تابعی از ماکزیمم سرعت ذرات و فاصله تعریف می‌شود، جواب حاصل از این روش‌های تجربی رایج اغلب با خطای زیادی همراه است. در این پژوهش در کنار روابط تجربی غیرمستقیم مرسوم و رابطه‌ی نسبتاً جدید مستقیم ارائه شده توسط رای و همکاران، روابط جدیدی به‌منظور تخمین خرج ایمن انفجاری ارائه شده است؛ و ضرایب این روابط با استفاده از الگوریتم رقابت استعماری تعیین شده است. مطابق نتایج حاصل مبتنی بر شاخص‌های آماری ضریب همبستگی، مجذور میانگین مربعات خطا، واریانس قدرمطلق خطای نسبی و به‌حساب واریانس، مدل‌ غیرخطی پیشنهادی مبتنی بر الگوریتم رقابت استعماری، منجر به ارتقای سطح دقت تخمین شده و حتی بهتر از مدل پیشنهادی رای و همکاران عمل کرده است؛ از این‌رو رابطه‌ی پیشنهادی به‌عنوان یک مدل کارا به‌منظور طراحی انفجارات ایمن در معدن سونگون پیشنهاد می‌شود.