ارزیابی اثر ریسک تصمیم گیری بر انتخاب مناطق مستعد طبیعت گردی در شهرستان ماهنشان استان زنجان

نویسندگان

1 گروه علوم محیط‌زیست، دانشکدة علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 گروه علوم محیط‌زیست، دانشکدة علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 گروه محیط‌زیست، دانشکدة علوم و فناوری دریایی و محیطی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.377312.2680
چکیده

در حال حاضر  طبیعت ­گردی فرآیندی است که از دیرباز با اشکال خاص خود به‌منظور تأمین نیازهای روانی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی انسان‌ها وجود داشته است. در این پژوهش شهرستان ماهنشان در استان زنجان به‌منظور توسعة طبیعت‌گردی مورد ارزیابی قرار گرفت. در این راستا، سناریوهای مختلفی براساس میزان ریسک تصمیم‌گیری طراحی و مقایسة آنها براساس سنجه‌های سیمای سرزمین به‌منظور انتخاب بهینه‌ترین سناریو انجام شد. ابتدا داده‌های مختلف در 6 گروه شامل شکل زمین، آب‌شناسی، پوشش زمین و زیستگاه‌ها، خاک و زمین‌شناسی، آثار تاریخی و جاذبه‌های طبیعی و ساخته‌شده‌ها آماده‌سازی شدند. معیارهای مورد نظر براساس نظرات کارشناس ارزشگذاری و سپس روش میانگین‌گیری وزنی ترتیبی (OWA) در محیط TerrSet به‌منظور تلفیق لایه‌های اطلاعاتی مد نظر قرار گرفت. در این راستا، براساس کمیت‌ساز فازی (α) سناریوهای مختلفی طراحی گردید. مقایسة سناریوها صرفاً بر مبنای کلاس‌های با مطلوبیت متوسط تا خیلی زیاد و برخی از مهمترین سنجه‌های سیمای سرزمین به‌منظور تعیین بهترین سناریو و اجرای روش تاپسیس انجام شد. مقایسة سناریو‌ها نشان داد که مطلوب‌ترین سناریو برای ارزیابی توان طبیعت‌گردی در منطقه سناریویی است که در آن جبران‌پذیری کامل اهمیت معیارها و میزان برابر ریسک‌گریزی و ریسک‌پذیری رعایت شده باشد. براساس بهترین سناریو، در مجموع حدود 50 درصد از مساحت شهرستان برای توسعة طبیعت‌گردی توان متوسط تا خیلی زیاد دارد.