تعیین محتوی ذخیرة کربن در مخزن‌های مختلف تحت کاربری‌های متفاوت در منطقة میاندوآب با استفاده از دورسنجی و مدل InVEST

نویسندگان

1 گروه مهندسی فضای سبز، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.377051.2677
چکیده

فضاهای اکولوژیک نقش اساسی در نمایش تغییر اقلیم و گرمایش جهانی با تأکید بر ذخیره و جذب CO2 از جو دارند. در نتیجه، کمی ­سازی و رصد محتوی کربن ذخیره شده گام اصلی در راستای رسیدن به اهداف توسعة پایدار می ­باشند. هدف اصلی این مطالعه، توسعة مدل دقیق برای محاسبة محتوی کربن ذخیره شده در چهار مخزن مختلف شامل زیست‌تودة زنده بالای زمین (AGC)، زیست‌تودة زنده زیر زمین (BGC)، کربن آلی خاک (SOC) و مواد آلی مرده (DOC) تحت کاربری­ های مختلف می ­باشد. بدین­ منظور، سایتی به مساحت تقریبی 243204 هکتار از منطقة میاندوآب واقع در استان آذربایجان غربی به­ دلیل داشتن کاربری­ های مختلف انتخاب گردید. با توجه به اینکه کاربرد تلفیقی داده­ های دورسنجی و فناوری­ های نوین ضمن تسهیل در پیش ­بینی­ ها دقت مدل­ سازی را نیز افزایش می ­دهد، بنابراین در این تحقیق سامانة تحت وب گوگل ارث انجین (GEE) و مدل InVEST برای تهیة نقشة کاربری و پوشش اراضی (LULC) و همچنین پیش بینی محتوی ذخیرة کربن آلی مورد استفاده قرار گرفت. پیش بینی­ ها نشان داد که در سال 2023 حدود 106×11/52 تن کربن در محدودة مورد مطالعه ذخیره شده است. بررسی­ های تفصیلی نشان داد که بیشترین مقدار ذخیرة کربن مربوط به مخزن SOC و سپس AGC می­ باشد و دلیل اصلی آن هم به فعالیت اغلب موجودات زنده در سطح خاک برمی­ گردد. از نظر کاربری­ های مختلف موجود در منطقة مورد مطالعه بدون مد نظر قرار دادن مساحت هر کدام از کاربری­ های موجود، بیشترین مقدار ذخیرة کربن آلی مربوط به کاربری مرتع و سپس پوشش درختی، کشاورزی، مناطق شهری، پهنه­ های آبی و اراضی بایر است. در نهایت می ­توان نتیجه گرفت که کاربرد داده های دورسنجی و تلفیق آن­ها با فناوری­ های مناسب، تأثیر تغییرات کاربری اراضی بر محتوی ذخیرة کربن را نیز با موفقیت آشکار می‌نماید.