آلودگی منابع آب زیرزمینی مناطق پایین دست محل دفن زباله در سراب قنبر شهر کرمانشاه
نویسندگان
1 استادیار گروه زمینشناسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه
2 استادیار گروه زمینشناسی، دانشگاه پیام نور، ابهر
3 دانشآموخته کارشناسیارشد، گروه زمینشناسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه
doi
10.22084/nfag.2020.22646.1431چکیده
در سالهای اخیر آلودگی آبهای زیرزمینی به دلیل تغییر الگوی استفاده از زمین به عنوان یک موضوع مهم زیستمحیطی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مطرح است. از میان آلایندههای متعدد آبهای زیرزمینی، میتوان به شیرابه تولیدی از پسماندها یا محل دفن پسماند شهری که به دلیل سمَیت و ماندگاری بالا در محیط خطرات زیستمحیطی زیادی ایجاد میکنند، اشاره کرد. کرمانشاه پنجمین شهر پرجمعیت و یکی از کلانشهرهای ایران که مرکز آن کرمانشاه است و براساس سرشماری سال 1395 دارای جمعیتی بالغ بر 651/946 نفر میباشد. با توجه به رشد جمعیت بالا و مهاجرپذیری آن منجر به افزایش جمعیت بیسابقهای شده است که در توان زیرساختهای این شهر نیست. در نتیجه در کنار مشکلات عدیده زیستمحیطی در این شهر، از نظر جمعآوری و دفن زبالهها با مشکلات جدی روبروست زیرا میزان تولید زباله هر شهروند کرمانشاهی به طور میانگین روزی 750 تا 900 گرم است که این دو برابر میانگین جهانی است. این زبالهها در بخش جنوبی شهر کرمانشاه و به فاصله حدود 15 کیلومتری از آن روی دامنه شـمالی کوه ســفید انباشته میشوند. در این پژوهش سعی شده است با توجه به ویژگیهای ژئومورفولوژی منطقه به بررسی آلودگی منابع آب زیرزمینی مناطق پاییندست محل دفن زباله در سراب قنبر کرمانشاه (شهر کرمانشاه) در محیط نرمافزار GMS و کد تحلیلی MODFLOW پرداخته شده است. در این مطالعه، ابتدا نقشه ژئومورفولوژی محدوده شهرستان کرمانشاه در راستای شناسایی آبهای زیرزمینی، خاک، شیب و جنس زمین ترسیم شده است. این نقشه نشان میدهد، دشت فرسایشی ناهموار نیمهجنوبی شهـر با توجه به محل دفن زبالههـای شهر کرمانشـاه، میتواند منبع آلودگی چشمههای سراب قنبر را فراهم سازد. نقشه تراز آبهای زیرزمینی، جهت جریان آب این منطقه را از جنوب و جنوبشرق به مرکز دشت و سپس شمال و شمالشرق نشان میدهد. محل احداث لندفیل، و جهت جریان آب زیرزمینی از عوامل اصلی گسترش آلودگی میباشد. مطالعات صورت گرفته نشان میدهد که در مدت مطالعه تراز آب زیرزمینی در دورههای خشکسالی همواره در حال افت بوده و میزان بالاآمدگی آن در دورههای ترسالی همواره کمتر از میزان افت آن در دورههای خشک است. نتایج اجرای مدل کیفی MT3DMS نشان داد به منظور رفع مشکل نفوذ آلودگی لندفیل در شبکه آب زیرزمینی، از بین راهکارهای متعددی که میتوان به مدیران اجرایی منابع آب پیشنهاد داد یکی مسدودسازی منابع تغذیه مرزی دشت و دیگری کنترل و جلوگیری از افت بیش از حد تراز آب زیرزمینی است.