فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسته‌بندی به‌عنوان یکی از پدیده‌های تأثیرگذار دنیای مدرن، علاوه بر محافظت از محصول در برابر عوامل محیطی، به‌عنوان وسیلۀ ارتباطی برای ارائۀ تصویر برند و نیز نقطۀ مرجعی برای انتخاب کالا توسط مصرف‌کنندگان مطرح است. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر بازتاب طراحی ایرانی اسلامی بر بسته‌بندی‌های زعفران ایران در فرایند ارتباط با مخاطب است. پرسش اصلی پژوهش این است که موضع و گرایش طراحان بسته‌بندی زعفران ایران در خصوص بازنمایی مؤلفه‌های هویتی ایرانی اسلامی در آثارشان چیست. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و روش گردآوری داده‌ها، ترکیبی از شیوۀ فیش‌برداری و تصویرخوانی و نیز مشاهدات میدانی از طریق ارائۀ پرسش‌نامة باز و مصاحبه با مخاطبان است. تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها نیز کیفی است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که در نمونه‌های موفق، عناصر دیداری بسته‌بندی‌های زعفران ایران، ضمن بازنمایی هویت برند تجاری و محصول، معرف مؤلفه‌های هویت فرهنگی ایران بودند و انتقال معانی مورد نظر را برعهده داشتند؛ اما در تقابل با آن، چالش‌هایی بر انتقال مفاهیم و معانی موردنظر تأثیر گذاشته است و برقراری ارتباط بسته‌ها با مخاطبان ایرانی را با اختلال روبه‌رو ساخته است که بدین شرح است: 1. طراحی نامطلوب پوشش و ساختار محافظت‌کننده و ارگونومی بسته‌بندی‌ها؛ 2. ضعف در ارائۀ متناسب و مطلوب هویت محصول و خدمات در نام تجاری؛ 3. چالش در بهره‌گیری زبانی و بصری تایپ و حروف‌نگاری؛ 4. عدم به‌کارگیری مطلوب رنگ در بسته‌ها؛ 5. استفاده نامتناسب از عناصر تصویری در طرح و نیز عدم تدقیق در عناصر خاطره‌انگیز پیشینۀ دیداری مخاطب ایرانی.