ارزیابی رد پای بوم‌شناختی و ظرفیت زیستی، ابزاری برای دستیابی به توسعة پایدار استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی و محیط‌ زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط‌ زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.374650.2658
چکیده

دستیابی به یک رویکرد پایدار برای توسعة انسانی، که شامل پرهیز از تخریب زیستگاه‌ها و اجتناب از نابودی گونه‌ها است، نیازمند درک و فهم بهتر از گزینه‌های پیش‌روی انسان برای توسعه است. هدف از انجام این تحقیق، ارزیابی رد پای بوم‌شناختی و ظرفیت زیستی استان خراسان رضوی است. در این تحقیق از جمع‌بندی و تلفیق رد پای کربن، رد پای بوم‌شناختی محصولات کشاورزی، باغی، پروتئینی، و آبزیان به محاسبة رد پای بوم‌شناختی و با محاسبة میزان ظرفیت زیستی در شهرستان‌های مختلف به تحلیل ظرفیت زیستی در سطح این استان پرداخته شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که رد پای بوم‌شناختی کل استان 18020 هزار هکتار جهانی می‌باشد. مجموع ظرفیت زیستی شهرستان‌های مختلف نیز حاکی از آن دارد که ظرفیت زیستی کل استان 14362/89هزار هکتار جهانی است. این موارد بیانگر این نکته است که استان خراسان رضوی برای کاستن رد پای بوم‌شناختی جمعیت ساکن در خود، به مساحتی در حدود 25/1 برابر خود نیازمند است. بررسی جزئی‌تر در ارتباط بین دو پارامتر رد پای بوم‌شناختی کل و ظرفیت زیستی کل نکات مورد توجهی را از وضعیت نحوة استفاده از منابع طبیعی و میزان تأثیر جامعه ساکن در شهرستان‌های مختلف نمایان می‌کند. نتایج این تحقیق می‌تواند دانش و ابزار مؤثری برای سیاستگذاران و تصمیم‌گیران برنامه‌ریزی ‌و مدیریت سرزمین فراهم آورد که برای مدیریت اکوسیستم‌های موجود در استان و دارایی‌های محیط‌زیستی و همچنین فشار وارد بر آن اکوسیستم‌ها در نتیجه فعالیت‌های انسانی، ضروری هستند.